Türkiye’de yabancılar için boşanma mümkündür ve eşlerden hiçbiri Türk vatandaşı olmasa bile Türk mahkemesi çoğu zaman evliliğin sona erdirilmesi için doğru yerdir. Türkiye’de yaşıyor, burada evlenmiş ya da eşiniz Türkiye’de bulunuyorsanız, Türk aile mahkemesi davayı genellikle inceleme yetkisine sahiptir. İki temel yol vardır: her iki eşin de anlaştığı ve hâkimin hızlıca sonuçlandırabildiği anlaşmalı boşanma ile mahkemenin tartışmalı konulara hükmettiği çekişmeli boşanma.
Bu rehber, Türkiye’de nasıl boşanılacağını, Türk mahkemelerinin davanız üzerinde ne zaman yetki sahibi olduğunu, gerekli belgeleri ve velayet, nafaka ile mülk paylaşımının nasıl ele alındığını açıklamaktadır. Aşağıdaki rakamlar ve süreler bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla geçerlidir; prosedürler değişebildiğinden, sizi etkileyen ayrıntıları bir avukatla teyit edin.
Yabancı Olarak Türkiye’de Boşanabilir misiniz?
Evet, Türkiye’de yabancılar için boşanma kabul görmektedir ve yabancı uyruklu kişiler evlilik yurt dışında gerçekleşmiş olsa bile dava açabilirler. Türk aile mahkemeleri, uluslararası çiftlerin, karma uyruklu çiftlerin ve her ikisi de burada yaşayan iki yabancının davalarını düzenli olarak incelemektedir. Türk vatandaşı olmanız veya Türkiye’de evlenmiş olmanız şart değildir.
Yabancılar için Türk boşanma hukuku ağırlıklı olarak Türk Medeni Kanunu’nda ve boşanma gerekçelerini düzenleyen Türk milletlerarası özel hukukunda yer almaktadır. Türk aile mahkemesinin verdiği boşanma kararı, hukuken tam geçerli bir boşanmadır. Bunun ülkenizde otomatik olarak tanınıp tanınmayacağı ise ayrı bir sorudur; bu konu rehberin ilerleyen bölümlerinde ele alınmaktadır.
Türk Mahkemelerinin Boşanma Davanızda Yetki Sahibi Olduğu Haller
Türk mahkemesi, çift ile Türkiye arasında gerçek bir bağlantı olduğunda boşanma davanızı inceleyebilir. En yaygın bağlantı unsurları ikamet ve vatandaşlıktır. Eşlerin her ikisi de Türkiye’de yaşıyorsa Türk aile mahkemesi davayı genellikle kabul eder; yalnızca eşlerden biri burada yaşıyorsa bu durum bile çoğu zaman o kişinin ikamet ettiği yer mahkemesinde yargılamanın başlatılması için yeterlidir.
Türkiye’de nasıl boşanılacağını anlamak, bir Türk mahkemesinin yetkili olup olmadığını teyit etmekle başlar; çünkü yanlış yerde dava açmak zaman kaybına yol açar. Dava, ilgili ilçenin Aile Mahkemesi’ne sunulur; İstanbul’da yaşayan çiftler için bu İstanbul aile mahkemelerini kapsar. Karanfiloglu Hukuk Bürosu’nda uluslararası müvekkillerimizde ilk kontrol ettiğimiz husus yetki ve ikamet durumudur, çünkü sonraki tüm adımları bu iki unsur belirlemektedir.
Yabancı bir çifte hangi hukuk uygulanır
Yabancılar için Türk boşanma hukuku, davayı her zaman Türk hukukunun yöneteceği anlamına gelmez. Türk milletlerarası özel hukukuna göre mahkeme önce eşlerin ortak milli hukukuna, ardından ortak mutad meskenlerine, bunların da mevcut olmaması halinde Türk hukukuna bakar. Türkiye’de yaşayan pek çok çift için uygulamada Türk hukuku geçerli olmaktadır; ancak her dava için ayrıca incelenmesi gereken bu analiz önem taşımaktadır.
Çekişmeli ve Anlaşmalı Boşanma
Davanızın ne kadar süreceğini ve ne denli güç olacağını belirleyen en önemli etken, çekişmeli mi yoksa anlaşmalı mı olduğudur. Türkiye’de anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanmanın kendisinde hem de tüm sonuçlarında, yani velayet, nafaka, iştirak nafakası ve mal paylaşımında mutabık kaldığı durumlarda mümkündür. Çekişmeli boşanmada ise eşler boşanmada ya da bu koşullardan herhangi birinde anlaşamamaktadır ve hâkim karar vermek durumundadır.
Anlaşmalı yoldan yararlanmak için çiftin en az bir yıldır evli olması, her iki eşin duruşmaya katılması ve tüm koşulları kapsayan imzalı bir protokol sunmaları gerekmektedir. İki yolun pratik açıdan birbirinden ayrıldığı birkaç önemli nokta vardır.
- Mutabakat: Anlaşmalı boşanma için her konuda tam uyum gerekirken, çekişmeli boşanmada başlamak için herhangi bir uzlaşıya gerek yoktur.
- Evlilik süresi: Anlaşmalı yol en az bir yıllık evlilik şartı arar; çekişmeli yolun asgari bir süresi yoktur.
- Tipik süre: Anlaşmalı davalar genellikle bir ila üç ay içinde sonuçlanırken, çekişmeli davalar çoğunlukla bir ila üç yıl sürmektedir.
- Duruşmalar: Anlaşmalı dava sıklıkla tek bir duruşmayla tamamlanır; çekişmeli davada birden fazla duruşma yapılır.
- Protokol: Anlaşmalı boşanma için zorunludur; çekişmeli için gerekli değildir.
- Delil ve tanıklar: Anlaşmalı davada genellikle gerekmez; çekişmeli davada ise çoğunlukla belirleyici rol üstlenirler.
Anlaşmaya varabilecek uluslararası müvekkillerin büyük çoğunluğu, daha hızlı ve öngörülebilir olması nedeniyle Türkiye’deki anlaşmalı boşanmayı tercih etmektedir. Anlaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ise mahkemenin karar vermesine olanak tanıyan çekişmeli yol, tutumunuzu koruma altına alır.
Türkiye’de Nasıl Boşanılır: Adım Adım Süreç
Türkiye’deki boşanma prosedürü, dava çekişmeli ya da anlaşmalı olsun, belirli bir sırayı izler. Aşağıdaki aşamalar, tipik bir davanın Türk aile mahkemesinde nasıl ilerlediğini göstermektedir.
- Yetkiyi doğrulayın. Türk mahkemesinin davayı inceleyip inceleyemeyeceğini ve hangi hukukun uygulanacağını kontrol edin. Baştan doğru tespit etmek, boşuna yapılan başvuruları önler.
- Dilekçeyi hazırlayın. Avukatınız, gerekçeleri ve velayet, destek ile mülkiyet konusundaki taleplerinizi içeren dava dilekçesini hazırlar. Anlaşmalı dava için protokol de eş zamanlı olarak oluşturulur.
- Aile Mahkemesi’ne başvurun. Dilekçe, yetkili Aile Mahkemesi’ne sunulur ve mahkeme harcı ödenir.
- Karşı tarafa tebligat. Mahkeme, diğer eşe resmi olarak bildirimde bulunur. Yurt dışında bulunan bir eş için bu süreç daha uzun sürebilir.
- Duruşmalar. Anlaşmalı dava, hâkimin her iki eşin mutabık olduğunu doğruladığı tek bir duruşmayla sıklıkla çözüme kavuşur. Çekişmeli dava, delil ve tanıklarla birden fazla duruşma içerir.
- Karar. Mahkeme kararını açıklar. Temyiz süresi geçip karar kesinleştikten sonra boşanma tescil edilir ve nüfus kayıtları güncellenir.
Tüm süreç boyunca Türkiye’de bulunmanız her zaman gerekmez. Çekişmeli boşanmada, vekâletname ile yetkilendirilen bir avukat çoğu aşamada sizi temsil edebilir. Anlaşmalı boşanmada ise hâkimin anlaşmanın gerçek ve özgür iradeyle yapıldığını bizzat teyit edebilmesi için her iki eşin duruşmaya şahsen katılması genellikle zorunludur.
Türkiye’de Yabancılar için Boşanmada Gerekli Belgeler
Türkiye’deki boşanma belgeleri eksiksiz olmalı ve yurt dışında düzenlenenler usulüne uygun biçimde tercüme edilip onaylanmalıdır. Tipik bir dosya aşağıdakileri kapsar.
- Avukatınız tarafından hazırlanan dava dilekçesi.
- Evlilik cüzdanınız. Yurt dışında düzenlenmişse genellikle apostil veya konsolosluk tasdiki ile yemin tercümesi gerektirir.
- Her iki eş için pasaport veya kimlik belgeleri.
- Çocuğu olan çiftler için çocukların doğum belgeleri.
- Anlaşmalı boşanma için velayet, destek ve mülkiyet konularını kapsayan imzalı protokol.
- Türk noter veya yurt dışındaki Türk konsolosluğu tarafından düzenlenebilen avukatınıza verilmiş vekâletname.
Türkçe dışındaki yabancı dillerdeki belgeler, yeminli çevirmen tarafından tercüme edilmelidir. Evrak işlerinin baştan doğru yürütülmesi, Türkiye’deki boşanma prosedüründe en sık karşılaştığımız gecikme nedenini önler: dava süresince yeniden çıkarılması veya tercüme ettirilmesi gereken belgeler.
Çocuk Velayeti, Nafaka ve Mal Paylaşımı
Türk mahkemeleri velayeti, ebeveynlerin uyruğuna göre değil çocuğun üstün yararına göre belirler. Velayeti almayan ebeveyne genellikle kişisel ilişki takvimi (ziyaret hakkı) tanınır ve mahkeme, çocuk reşit olana kadar ödenmek üzere iştirak nafakasına hükmedebilir.
Nafaka ve eş desteği
Türk hukuku, boşanma sonrasında aksi halde ciddi mali sıkıntıya düşecek olan eş için yoksulluk nafakası adı verilen eş desteğini tanımaktadır. Miktarı tarafların geçim koşullarına göre belirlenir ve mahkeme geniş bir takdir yetkisine sahiptir. Dava süresince de geçici nafakaya hükmedilebilir.
Mal rejimi ve paylaşım
2002 yılından itibaren evlenen çiftler için varsayılan mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Basit bir ifadeyle, evlilik süresince edinilen mallar boşanmada genel itibarıyla eşit olarak paylaşılırken, eşin evlilikten önce sahip olduğu varlıklar ile kişisel nitelikteki belirli bağışlar o eşe ait olmaya devam eder. Geçerli bir mal ayrılığı sözleşmesi bu durumu değiştirebilir. Uluslararası çiftlerde mal paylaşımını hangi hukukun yöneteceği teyit edilmelidir; zira bu konu her zaman boşanmanın kendisiyle aynı hukuka tabi olmayabilir.
Türkiye’de Yabancılar için Boşanma Süresi ve Maliyeti
Türkiye’de anlaşmalı boşanma çoğunlukla yaklaşık bir ila üç ay içinde tamamlanırken, çekişmeli dava anlaşmazlıklara ve mahkemenin iş yüküne bağlı olarak genellikle bir ila üç yıl sürer. Bu aralıklar tipik olmakla birlikte garanti değildir; yurt dışındaki bir eşe tebligat ek süre alabilir. Türkiye’de nasıl verimli boşanılacağı büyük ölçüde koşullar üzerinde anlaşıp anlaşamayacağınıza bağlıdır, çünkü anlaşma hızlı yolu açan unsurdur.
Maliyetler açısından mahkeme harçları, yabancı belgelerin yeminli tercümesi ve tasdiki, vekâletname için noter ücretleri ve avukatlık ücretleri bütçelenmelidir. Resmi harçlar devlet tarafından belirlenir ve her yıl değişir; bu nedenle başlamadan önce güncel miktarları teyit edin.
Türkiye’deki Boşanma Kararının Başka Bir Ülkede Tanınması
Türkiye’de verilen boşanma kararı Türkiye’de hukuken kesindir; ancak yurt dışında tanınma çoğu ülkede ayrı bir adım gerektirir. Türkiye’deki boşanmanın ülkenizde geçerlilik kazanması için genellikle apostilli ve tercüme edilmiş kesin kararı tanıma amacıyla ilgili makama veya mahkemeye sunmanız gerekir. Prosedür ülkeden ülkeye farklılık gösterir; bu nedenle yeniden evlilik veya resmi kayıtlar için Türk mahkeme kararına dayanmadan önce ülkenizdeki gereklilikleri teyit edin.
Özet
Türkiye’de yabancılar için boşanma köklü bir uygulamadır: Türk aile mahkemeleri yabancı ve karma uyruklu çiftlerin davalarını inceleyebilir, eşler anlaştığında anlaşmalı yol hızlıdır ve çekişmeli yol velayet, destek ve mülkiyet konusundaki uyuşmazlıkların çözümünü mahkemeye bırakır. Yetki ve evrak işlerini baştan doğru kurun, davanızın çekişmeli mi yoksa anlaşmalı mı olduğuna dürüstçe karar verin ve Türkiye’deki boşanmanın ülkenizde nasıl tanınacağını araştırın. Bunlar netleştikten sonra Türkiye’deki boşanma prosedürü öngörülebilir bir hal alır.
İstanbul’da Bir Avukatla Görüşün
Kendi durumunuz hakkında tavsiye almak isterseniz, Karanfiloglu Hukuk Bürosu Türkiye genelinde yabancılara ve Türk müvekkillere hizmet veren İstanbul’da kayıtlı bir hukuk bürosudur. Bize +90 532 659 35 11 numaralı telefon veya WhatsApp üzerinden, [email protected] e-posta adresinden ulaşabilir ya da Mecidiyeköy Mah. Büyükdere Cad. No:67-71, Alba İş Merkezi, Kat:8, Şişli, İstanbul adresimizi ziyaret edebilirsiniz. Durumunuzu görüşmek için bizimle iletişime geçin.
Sıkça Sorulan Sorular
İki yabancı Türkiye’de boşanabilir mi?
Evet, ülkeyle gerçek bir bağlantı olması, çoğunlukla eşlerden birinin ya da her ikisinin burada yaşıyor olması koşuluyla iki yabancı Türkiye’de boşanabilir. Türk aile mahkemesi yetkiyi değerlendirir ve ardından boşanmaya hangi ülkenin hukukunun uygulanacağına karar verir. Türkiye’de yaşayan pek çok çiftin davası Türk hukuku kapsamında görülmektedir.
Türkiye’de anlaşmalı boşanma ne kadar sürer?
Türkiye’de anlaşmalı boşanma çoğunlukla yaklaşık bir ila üç ay içinde tamamlanır. Her iki eşin en az bir yıldır evli olması, duruşmaya katılması ve velayet, destek ile mülkiyeti kapsayan imzalı bir protokol sunmaları gerekmektedir. Her şey üzerinde anlaşıldığında tek bir duruşma çoğunlukla yeterlidir.
Tüm boşanma sürecinde Türkiye’de olmam gerekiyor mu?
Çekişmeli boşanmada gerekli değildir; vekâletnameli bir avukat çoğu aşamada sizi temsil edebilir. Anlaşmalı boşanmada ise hâkimin anlaşmanın gerçek ve özgür iradeyle yapıldığını bizzat teyit etmesi gerektiğinden her iki eşin duruşmaya şahsen katılması genellikle zorunludur.
Türkiye’de yabancılar için boşanmaya hangi hukuk uygulanır?
Türk mahkemesi önce eşlerin ortak milli hukukunu, ardından ortak mutad meskenlerini, bunların da mevcut olmaması halinde Türk hukukunu uygular. Türkiye’de yaşayan pek çok uluslararası çift için bu durum Türk hukukunun davayı yönetmesiyle sonuçlanmaktadır; ancak sonuç olgulara bağlı olup sizin durumunuz için teyit edilmelidir.
Türk boşanmasında mallar nasıl paylaşılır?
2002 ve sonrasındaki evlilikler için varsayılan kural, evlilik süresince edinilen malları eşit biçimde paylaşırken evlilik öncesi varlıkları ve kişisel nitelikteki belirli bağışları genellikle asıl sahibinde bırakır. Geçerli bir mal ayrılığı sözleşmesi bunu değiştirebilir; yabancı çiftlerde mal rejimini yöneten hukukun ayrıca incelenmesi önerilir.
Türk boşanma kararım ülkemde tanınır mı?
Türk boşanma kararı Türkiye’de kesindir; ancak çoğu ülke orada geçerlilik kazanması için ayrı bir tanıma adımı gerektirir. Genellikle apostilli ve tercüme edilmiş kesin kararı ülkenizdeki yetkili makama veya mahkemeye sunmanız gerekmektedir. Tam prosedür farklılık gösterdiğinden karara dayanmadan önce bunu teyit edin.
Yazar Hakkında
Kaan Karanfiloğlu, Türkiye genelinde Türk ve uluslararası müvekkillere hizmet veren İstanbul merkezli kayıtlı bir hukuk bürosu olan Karanfiloglu Hukuk Bürosu‘nun kurucusudur. İstanbul Barosu’na (Sicil No. 58270) ve Türkiye Barolar Birliği’ne (No. 133074) kayıtlı olup 2017’den bu yana Türkiye’de avukatlık yapmaktadır. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden LL.B. derecesine sahiptir (2016) ve müvekkillere Türkçe, İngilizce ve Fransızca olarak danışmanlık vermektedir; büro aynı zamanda deneyimli büro içi tercümanlar aracılığıyla Rusça ve Çince de hizmet sunmaktadır.
Sorumluluk reddi: Bu makale Türk hukuku hakkında genel bilgi sunmakta olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Yasalar, yönetmelikler, resmi harçlar ve prosedürler zamanla değişmekte; her durum farklılık göstermektedir. Kendi koşullarınıza ilişkin tavsiye için lütfen yetkili bir avukata danışın. Bu makaledeki bilgilere dayanılması sonucunda ortaya çıkabilecek herhangi bir kayıptan sorumluluk kabul edilmemektedir.
