Marka Tescili ve Marka Avukatı

Bu sayfa, Türkiye'de markasını tescil ettirmek, bir başvuruya itiraz etmek, kendi başvurusuna yapılan itirazı cevaplamak ya da taklit ürünlere karşı harekete geçmek isteyen işletmeler ve yabancı şirketler içindir. Marka avukatı olarak ön araştırmayı yapar, başvuruyu ve itiraz dilekçelerini hazırlar, TÜRKPATENT ve mahkemeler önünde sizi temsil eder, tescilden sonra da markanızı izleriz.

Türkiye'de marka korumasının temeli 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'dur (SMK). Koruma, kural olarak tescille doğar ve tescil, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından yapılır. Bir ürünü yıllardır satıyor olmanız, markanın sizin adınıza kayıtlı olduğu anlamına gelmez. Uygulamada sorunların büyük kısmı da tam burada başlar.

Marka Avukatına Ne Zaman İhtiyaç Duyarsınız?

Her başvuru için avukat gerekmez. Ancak aşağıdaki durumlarda hukuki değerlendirme, sonradan telafisi güç kayıpları önler:

• Türkiye pazarına giren yabancı markalar: Distribütör, franchise veya yerel ortak sözleşmesi imzalanmadan önce markanın Türkiye'de kimin adına kayıtlı olduğu kontrol edilmelidir. Yerel bir ortağın markayı kendi adına tescil ettirmesi sık karşılaşılan bir sorundur.
• Yeni marka ile işe başlayan yerli işletmeler: Tabela, ambalaj ve web sitesine yatırım yapmadan önce benzer markalar araştırılmalıdır.
• E-ticaret satıcıları: Pek çok pazaryerinin marka koruma programı, tescilli ya da en azından başvurusu yapılmış bir marka ister. Taklit satıcılara karşı bildirim yapabilmek de çoğu zaman tescile bağlıdır.
• Bültende benzer bir başvuru görenler: İtiraz süresi kısa ve kesindir. Kaçırıldığında yol, daha uzun ve masraflı olan hükümsüzlük davasıdır.
• Başvurusuna itiraz edilenler: Cevap, delillerle ve süresi içinde verilmelidir.
• Taklit ürünle karşılaşanlar: İhtiyati tedbir, delil tespiti, gümrük önlemleri ve dava stratejisi birlikte planlanmalıdır.

Marka Tescili Adım Adım

1. Ön araştırma

Başvurudan önce TÜRKPATENT veri tabanında aynı ve benzer markalar aranır. Yalnızca birebir aynı isimlere bakmak yetmez; ses, anlam ve görsel benzerlik ile aynı veya benzer mal ve hizmetler birlikte değerlendirilir. Kurum, başvuruları kendiliğinden (resen) mutlak ret nedenleri açısından inceler (SMK m. 5). Önceki markalara dayanan nispi ret nedenleri (SMK m. 6) ise kural olarak ancak itiraz üzerine gündeme gelir. Yani başvurunuzun tescil edilmesi, ileride bir hak sahibinin karşınıza çıkmayacağı anlamına gelmez.

2. Sınıf ve liste seçimi

Mal ve hizmetler, 45 sınıflı Nice Sınıflandırması'na göre belirtilir. Liste çok dar tutulursa koruma eksik kalır; çok geniş tutulursa itiraz riski ve kullanmama nedeniyle iptal riski artar. Bu nedenle liste, işletmenin gerçek ve planlanan faaliyetine göre yazılmalıdır.

3. Başvurunun yapılması

Başvuru, TÜRKPATENT'in elektronik sistemi EPATS üzerinden yapılabilir. Başvuruda marka örneği, sahibin bilgileri, mal ve hizmet listesi yer alır ve resmi ücret ödenir. Yurt dışında yapılmış bir başvurudan doğan rüçhan hakkı (Paris Sözleşmesi kapsamında, kural olarak ilk başvurudan itibaren altı ay) varsa başvuruda talep edilmelidir.

Temsil konusunda dikkatli olmak gerekir. Başvuru sahibi işlemi kendisi yapabileceği gibi, TÜRKPATENT siciline kayıtlı bir marka vekili veya vekaletnameye sahip bir avukat aracılığıyla da yürütebilir. Türkiye'de yerleşik olmayan başvuru sahiplerinin işlemleri uygulamada bir temsilci üzerinden yürütülür. Hangi temsil biçiminin kabul edildiği konusunda güncel uygulama dosya açılmadan önce teyit edilmelidir; gerektiğinde kayıtlı bir marka vekiliyle birlikte çalışırız.

4. Kurum incelemesi ve yayın

Kurum, şekli eksiklikleri ve mutlak ret nedenlerini inceler. Engel görülmezse başvuru Resmi Marka Bülteni'nde yayımlanır. Ayırt edicilikten yoksun ya da tanımlayıcı bulunan markalar bu aşamada kısmen veya tamamen reddedilebilir.

5. İtiraz süresi ve tescil

Yayından itibaren iki ay içinde üçüncü kişiler itiraz edebilir (SMK m. 18). İtiraz olmazsa veya itiraz reddedilirse, tescil ücretinin Kurum'un bildirdiği süre içinde ödenmesiyle marka tescil edilir. Tescil, başvuru tarihinden itibaren on yıl korunur ve on yıllık dönemler hâlinde yenilenebilir (SMK m. 23). Yenileme süresini kaçırmamak için takvim tutulmalıdır.

Madrid Protokolü ile Türkiye'nin belirlenmesi

Türkiye, Madrid Protokolü'ne taraftır. Yabancı bir şirket, kendi ülkesindeki başvurusuna dayanarak WIPO aracılığıyla Türkiye'yi belirleyebilir. Bu durumda TÜRKPATENT belirlemeyi ulusal bir başvuru gibi inceler ve Bülten'de yayımlar; ret ihtimalinde ise geçici ret kararına Türkiye'deki usule göre cevap verilmesi gerekir. Uygulamada geçici ret bildirimine yerel temsilci aracılığıyla, kısa bir süre içinde karşılık verilmelidir.

Marka İtirazı: İtiraz Etmek ve İtiraza Cevap Vermek

İtiraz etmek. Bültende kendi markanıza benzeyen bir başvuru görürseniz, iki aylık süre içinde gerekçeli itiraz dilekçesi verilir ve itiraz ücreti ödenir. Dayanılan nedenler genellikle karıştırılma ihtimali, tanınmış marka, kötü niyetli başvuru veya ticari unvan ve tescilsiz marka üzerindeki önceki haklardır. İtiraz, ileri sürülen her nedenin delilleriyle desteklenmelidir: önceki tescil kayıtları, kullanım belgeleri, faturalar, reklam ve satış kanıtları.

İtiraza cevap vermek. Başvurunuza itiraz edildiğinde Kurum size bildirim yapar ve görüşlerinizi sunmanız için süre verir. İtiraza dayanak marka beş yıldan uzun süredir tescilliyse, kural olarak itiraz edenden markasını ciddi biçimde kullandığını ispat etmesini isteyebilirsiniz. Mal ve hizmet listesini daraltmak veya taraflar arasında birlikte var olma (muvafakat) anlaşması yapmak da uygulamada sık başvurulan çözümlerdir.

İtiraz sonucunda verilen karara karşı Kurum içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu'na (YİDK) itiraz edilebilir. YİDK kararına karşı ise Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir. Her iki aşamanın süresi kısadır ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar.

Kullanım Zorunluluğu ve İptal

Tescilden sonra marka, tescilli olduğu mal ve hizmetler için ciddi biçimde kullanılmalıdır. Haklı bir neden olmaksızın tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka, talep üzerine iptal edilebilir (SMK m. 9). Kanun'un geçiş düzenlemesi gereği iptal talepleri 10 Ocak 2024'ten bu yana TÜRKPATENT'e yapılmaktadır. Kullanımı gösteren belgeleri (faturalar, kataloglar, ambalaj fotoğrafları, tarihli reklamlar) düzenli saklamak, hem iptal talebine hem de itirazda kullanım ispatı talebine karşı en pratik savunmadır.

Marka İhlali ve Taklit Ürünler

Tescilli markanın izinsiz kullanılması marka hakkına tecavüz oluşturur. Hak sahibi, SMK m. 149 uyarınca tecavüzün tespitini, önlenmesini ve durdurulmasını, maddi ve manevi tazminatı, taklit ürünlere el konulmasını ve uygun durumlarda imhasını talep edebilir. Davalar Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemelerinde görülür. Belirli eylemler ayrıca SMK m. 30 kapsamında suç teşkil eder ve ceza soruşturması yolu da açıktır.

Taklit ürünlerde hız önemlidir. Dava açılmadan önce veya dava ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilebilir (SMK m. 159); delillerin kaybolma riski varsa delil tespiti istenir. Yurt dışından gelen ürünler için 4458 sayılı Gümrük Kanunu çerçevesinde gümrük idaresine başvuru yapılarak şüpheli ürünlerin serbest dolaşıma girişi durdurulabilir. Gümrük el koyma bildiriminden sonra hak sahibinin dava açması veya tedbir kararı alması için verilen süre çok kısadır; bu nedenle belgeler önceden hazır tutulmalıdır.

E-ticaret ihlallerinde ise önce ekran görüntüleri, satıcı bilgileri ve test alımlarıyla deliller toplanır, ardından pazaryeri bildirimi, ihtarname veya dava yollarından uygun olanı seçilir.

Gerekli Belgeler

• Marka örneği (logolu markalarda net bir görsel dosyası)
• Başvuru sahibinin kimlik veya şirket bilgileri; yabancı şirketlerde ticaret sicili kaydı
• Mal ve hizmet listesi
• Rüçhan talebi varsa ilk başvurunun belgesi
• Avukat ile yürütülecek işlerde vekaletname (yurt dışında düzenlenecekse apostil ve yeminli tercüme gerekir)
• İtiraz ve davalarda kullanım ve tanınmışlık delilleri

Süre ve Maliyet

Süreler dosyaya göre değişir; aşağıdakiler yalnızca genel bir fikir verir. İtiraz almayan ve resen ret nedeni bulunmayan bir başvuru, uygulamada genellikle başvurudan itibaren birkaç ay ile bir yıl arasında tescil edilir. İtiraz yapılırsa süre uzar; YİDK aşaması ve dava eklenirse süreç yıllara yayılabilir. İhtiyati tedbir talepleri ise çok daha kısa sürede karara bağlanabilir.

Maliyet üç kalemden oluşur: TÜRKPATENT resmi ücretleri (başvuru, sınıf, itiraz, tescil, yenileme), varsa yargılama harç ve giderleri ve vekalet ücreti. Resmi ücretler her yıl güncellenir; güncel tarife TÜRKPATENT sitesinden kontrol edilmelidir. Sınıf sayısı arttıkça resmi ücret de artar.

Bu Süreçte Ne Yaparız?

• Değerlendirme: Benzer marka araştırması, tescil edilebilirlik ve risk analizi.
• Hazırlık: Sınıf ve mal hizmet listesinin yazılması, itiraz, cevap ve YİDK dilekçelerinin hazırlanması.
• Başvuru: TÜRKPATENT nezdindeki işlemlerin yürütülmesi; gerektiğinde kayıtlı bir marka vekiliyle koordinasyon.
• Temsil: Hükümsüzlük, tecavüz ve YİDK kararlarının iptali davaları, ihtiyati tedbir ve ceza şikâyetleri.
• Takip: Bülten izleme, yenileme tarihleri ve kullanım belgelerinin düzenlenmesi.
• Uzaktan çalışma: Yurt dışındaki müvekkiller için işlemler, vekaletname ile Türkiye'ye gelmeden yürütülebilir. Görüşmeleri Türkçe, İngilizce ve Fransızca yaparız.

Sık Yapılan Hatalar

• Araştırma yapmadan markaya yatırım yapmak.
• Markayı distribütör veya ortak adına tescil ettirmek ya da bunun yapılmasına sessiz kalmak.
• Tüm sınıfları kapsayan, gerçek faaliyetle ilgisiz bir liste vermek.
• Bülteni izlememek ve iki aylık itiraz süresini kaçırmak.
• Kullanım delillerini saklamamak.
• Taklit ürünü fark edip aylarca beklemek; bu, tedbir talebini ve delil toplamayı zorlaştırır.

Konuyu daha ayrıntılı ele alan rehberlerimiz: Türkiye'de marka tescili nasıl yapılır, marka itirazı nasıl yapılır, yabancı şirketler için marka koruması, marka ihlali davası, markanın hükümsüzlüğü davaları ve haksız rekabet ve marka ihlali. Tüm fikri mülkiyet hizmetlerimiz için fikri mülkiyet sayfasına bakabilir, dosyanızı görüşmek için iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Marka başvurusunu avukat olmadan yapabilir miyim?

Evet, Türkiye'de yerleşik başvuru sahipleri EPATS üzerinden kendileri başvurabilir. Ancak araştırma ve sınıf seçimi hataları sonradan düzeltilemeyebilir. Yurt dışında yerleşik başvuru sahipleri için uygulamada bir temsilci gerekir.

Marka tescili ne kadar sürer?

İtiraz ve ret nedeni yoksa uygulamada genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında sonuçlanır. İtiraz, YİDK aşaması veya dava süreci belirgin şekilde uzatır. Kesin bir süre vermek mümkün değildir.

Bültende yayımlanan bir başvuruya ne zaman itiraz edebilirim?

Resmi Marka Bülteni'ndeki yayından itibaren iki ay içinde (SMK m. 18). Bu süre kesindir; kaçırılırsa genellikle hükümsüzlük davası yoluna gitmek gerekir.

Marka tescili kaç yıl geçerlidir?

Başvuru tarihinden itibaren on yıl. Yenileme ücreti ödenerek on yıllık dönemler hâlinde süresiz yenilenebilir.

Markamı kullanmazsam ne olur?

Haklı neden olmadan beş yıl kullanılmayan marka, bir talep üzerine iptal edilebilir. Ayrıca itirazlarda karşı taraf sizden kullanım ispatı isteyebilir.

Madrid sistemiyle Türkiye'yi belirlemek yeterli midir?

Çoğu durumda koruma sağlar, ancak TÜRKPATENT belirlemeyi ayrıca inceler. Geçici ret veya itiraz olursa Türkiye'deki usule göre, yerel temsilci aracılığıyla cevap verilmesi gerekir.

Taklit ürün satıldığını fark ettim, ilk ne yapmalıyım?

Delilleri tarihli olarak saklayın, test alımı yapın ve ihlalciyle doğrudan yazışmadan önce bir avukata danışın. Durumun aciliyetine göre ihtiyati tedbir, delil tespiti veya gümrük başvurusu değerlendirilir.

Marka tescilinin maliyeti nedir?

Resmi ücretler sınıf sayısına göre değişir ve her yıl güncellenir; güncel tarife TÜRKPATENT sitesinde yer alır. Vekalet ücreti ise işin kapsamına göre belirlenir.