Dava Takibi ve Dava Avukatı

Bu sayfa, Türkiye'de bir hukuk ya da ticaret davasının tarafı olan, dava açmak veya kendisine açılan davaya karşı savunma yapmak isteyen kişi ve şirketler içindir. Dava avukatı olarak uyuşmazlığı değerlendirir, dilekçeleri hazırlar, duruşmalarda sizi temsil eder ve dava takibini istinaf ve temyiz aşamaları dahil sonuna kadar yürütürüz.

Türkiye'de hukuk davaları kural olarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) göre görülür. Yargılama büyük ölçüde yazılıdır. Davanın seyri çoğu zaman ilk aylarda verilen dilekçelerde ve gösterilen delillerde belirlenir. İstanbul Şişli'deki büromuzdan hem Türk vatandaşlarının hem de yabancı kişi ve şirketlerin davalarını takip ediyoruz.

Dava Avukatına Ne Zaman İhtiyaç Duyarsınız?

Avukatsız dava açmak kanunen mümkündür, ancak usul kuralları katıdır. Şu durumlarda bir dava avukatıyla çalışmak riskleri belirgin biçimde azaltır:

• Alacağınız ödenmiyor: sözleşmeden, faturadan, kira ilişkisinden veya haksız fiilden doğan bir para alacağı için alacak davası ya da itirazın iptali davası açmanız gerekiyor.
• Size dava açıldı: adresinize veya e-Tebligat hesabınıza bir dava dilekçesi geldi ve cevap süresi işlemeye başladı.
• Ticari bir uyuşmazlık yaşıyorsunuz: ortaklar arası anlaşmazlık, genel kurul kararının iptali, haksız rekabet veya sözleşmenin feshi.
• Taşınmaz uyuşmazlığınız var: tapu iptali ve tescil, ortaklığın giderilmesi, el atmanın önlenmesi veya ecrimisil.
• İlk derece mahkemesi aleyhinize karar verdi: istinaf ve temyiz süreleri kısadır ve tebliğle başlar.
• Yurt dışında yaşıyorsunuz veya karşı taraf yabancıdır: tebligat, teminat, tercüme ve vekaletname konuları ayrıca planlanmalıdır.

Dava Açmadan Önce: İhtarname, Arabuluculuk ve Deliller

Dava öncesi hazırlık, çoğu zaman davanın kendisi kadar belirleyicidir. Birçok uyuşmazlıkta kanun, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak öngörür. Kural olarak işçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat talepleri, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalar, tüketici hakem heyetinin görev alanı dışında kalan tüketici uyuşmazlıkları, kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar, ortaklığın giderilmesi davaları ile kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar bu kapsamdadır. Arabulucuya gidilmeden açılan dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Şu adımlar da sonucu etkiler:

• Noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek borçlunun temerrüde düşürülmesi veya fesih bildiriminin yapılması,
• Zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanması; bazı davalarda süre kısadır ve kaçırıldığında hak kaybedilir,
• Sözleşme, fatura, yazışma, banka kaydı ve mesaj gibi delillerin bir araya getirilmesi,
• Kaybolma tehlikesi olan deliller için mahkemeden delil tespiti istenmesi,
• Gerektiğinde dava açılmadan önce ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talep edilmesi.

Arabuluculuğun nasıl işlediğini Türkiye'de arabuluculuk rehberimizde, alacaklara ilişkin süreleri alacak davasında zamanaşımı yazımızda bulabilirsiniz.

Davanız Hangi Mahkemede Görülür?

Davanın hangi mahkemede görüleceği, uyuşmazlığın türüne göre kanunla belirlenir. Görevsiz mahkemede açılan dava aylar kaybettirebilir. İstanbul'da aşağıdaki mahkemelerin her biri ayrı olarak bulunur:

Yetki, yani hangi yer mahkemesinin bakacağı, ayrı bir sorudur. Kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; sözleşmeler, haksız fiiller ve taşınmazlar için ayrıca özel yetki kuralları vardır. Mahkeme türlerini Türkiye'de mahkeme türleri yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

HMK'ya Göre Dava Takibi Adım Adım

1. Dava dilekçesi: Taraflar, talep, vakıalar ve deliller gösterilir. Harç ve gider avansı yatırılarak dilekçe UYAP üzerinden elektronik ortamda ya da adliyedeki tevzi bürosuna verilir.
2. Cevap dilekçesi: Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir. Davalı kural olarak tebliğden itibaren iki hafta içinde cevap verir.
3. Cevaba cevap ve ikinci cevap: Yazılı yargılama usulünde taraflar birer dilekçe daha verir, her biri için süre kural olarak iki haftadır. Basit yargılama usulüne tabi davalarda (örneğin iş, tüketici ve sulh hukuk davalarında) dilekçeler kural olarak dava ve cevap dilekçesiyle sınırlıdır.
4. Ön inceleme: Hâkim dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık noktalarını belirler ve delillerin sunulması için kesin süre verir.
5. Tahkikat: Tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemesi yaptırılır, gerekirse keşif yapılır. Duruşmalar genellikle birkaç ay arayla yapılır.
6. Sözlü yargılama ve karar: Taraflar son beyanlarını verir ve mahkeme hükmü açıklar. Gerekçeli karar daha sonra yazılır ve taraflara tebliğ edilir.

Bu yapının en önemli sonucu şudur: dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra iddia ve savunma kural olarak genişletilemez veya değiştirilemez (HMK m. 141). Karşı tarafın açık rızası ve bir davada yalnızca bir kez kullanılabilen ıslah bunun istisnalarıdır. Süreci Türkiye'de dava nasıl açılır yazımızda da okuyabilirsiniz.

Deliller ve Geçici Hukuki Koruma

Deliller

Deliller dilekçelerde açıkça gösterilmelidir. Belgeler, resmi kayıtlar, e-posta ve mesaj yazışmaları, tanık beyanları, bilirkişi raporu ve keşif en sık kullanılan delillerdir. Belirli bir değerin üzerindeki hukuki işlemler kural olarak senetle ispat edilir ve bu değer her yıl güncellenir; tanıkla ispat her zaman mümkün değildir. Teknik konularda mahkeme bilirkişiye başvurur; rapora karşı kural olarak tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edilir. Pek çok davada sonucu bu itirazın kalitesi etkiler.

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz

İhtiyati tedbir, örneğin dava konusu bir taşınmazın üçüncü kişiye devredilmesini engellemek için HMK'ya göre talep edilir. İhtiyati haciz ise kural olarak vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için borçlunun mallarının geçici olarak haczedilmesidir ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlenir. Her iki talepte de mahkeme talebin yaklaşık olarak ispatını arar ve kural olarak teminat ister. Ayrıntılar için ihtiyati tedbir yazımıza bakabilirsiniz.

Size Dava Açıldıysa: Cevap Süresi ve Savunma

Size dava dilekçesi tebliğ edildiyse cevap süresi kural olarak tebliğden itibaren iki haftadır. Bu sürede eksiksiz bir cevap hazırlamak güç olduğunda, süre dolmadan yapılan başvuru üzerine mahkeme bir defaya mahsus ek süre verebilir. Ek süre kendiliğinden işlemez. Süresinde cevap verilmezse davalı, davacının ileri sürdüğü bütün vakıaları inkâr etmiş sayılır; ancak sonradan yeni savunma sebepleri ileri sürmesi büyük ölçüde engellenir.

Cevap dilekçesinde şu konular atlanmamalıdır:

• Yetki itirazı ve diğer ilk itirazlar: kesin yetki halleri dışında kural olarak cevap dilekçesinde ileri sürülmezse bu imkân kaybedilir.
• Zamanaşımı def'i: hâkim zamanaşımını kendiliğinden dikkate almaz, davalının ileri sürmesi gerekir.
• Karşı dava: davacıdan sizin de bir alacağınız varsa karşı dava kural olarak cevap dilekçesiyle birlikte açılır.

İstinaf ve Temyiz: Karara Karşı Kanun Yolları

İlk derece mahkemesinin kararına karşı istinaf yoluna kural olarak kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde başvurulur. İstinaf incelemesini Bölge Adliye Mahkemesi yapar; dosyayı hem olay hem hukuk yönünden yeniden inceleyebilir, gerekirse duruşma açar ve delil toplar. İnceleme kural olarak istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlıdır, kamu düzenine aykırılıklar ise kendiliğinden gözetilir. Bu yüzden itiraz sebepleri somut ve eksiksiz yazılmalıdır.

Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı temyiz yoluyla Yargıtay'a başvuru süresi de kural olarak tebliğden itibaren iki haftadır. Yargıtay esas olarak hukuka uygunluk denetimi yapar. Belirli parasal sınırların altındaki kararlar kesindir veya temyiz edilemez; bu sınırlar her yıl güncellendiği için karar tarihindeki sınır ayrıca kontrol edilir.

İdari yargı ayrı bir sistemdir. İdarenin işlem ve eylemlerine karşı idare ve vergi mahkemelerinde dava açılır; kanun yolu incelemesini bölge idare mahkemeleri ve Danıştay yapar. Dava açma süresi, özel kanunlarda başka süre öngörülmedikçe idari davalarda altmış gün, vergi davalarında otuz gündür. Kanun yollarını mahkeme kararına itiraz rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık.

Yabancılar ve Yurt Dışındaki Taraflar İçin Dava Takibi

• Vekaletname: Avukatın sizi temsil edebilmesi için noterde düzenlenmiş bir dava vekaletnamesi gerekir. Yurt dışındaysanız vekaletnameyi bir Türk konsolosluğunda ya da bulunduğunuz ülkede noter önünde düzenleyip apostil şerhi (Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı) ve yeminli tercümeyle gönderebilirsiniz. Ayrıntılar yabancılar için vekaletname yazımızda.
• Duruşmaya katılım: Vekille temsil edilen taraf kural olarak duruşmalara gelmek zorunda değildir. Hâkim tarafın bizzat dinlenmesine veya yemin etmesine karar verirse durum değişir.
• Yurt dışına tebligat: Davalı yurt dışındaysa dava dilekçesi Lahey Tebligat Sözleşmesi, ikili anlaşmalar veya diplomatik yol ile tebliğ edilir. Bu işlem uygulamada çoğu zaman aylar sürer ve dava takviminin en belirsiz kısmıdır.
• Teminat: Türk mahkemesinde dava açan yabancı gerçek ve tüzel kişiler kural olarak yargılama giderleri ve karşı tarafın muhtemel zararları için teminat göstermekle yükümlüdür (5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun). Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler veya karşılıklılık bulunduğunda muafiyet mümkündür.
• Dil: Yargılama Türkçe yürür. Yabancı belgelerin tercümesi sunulur, Türkçe bilmeyen taraf veya tanık için tercüman görevlendirilir.
• Yabancı mahkeme kararları: Yurt dışında verilmiş bir karar Türkiye'de ancak tanıma veya tenfiz kararıyla sonuç doğurur; bkz. tahkim ve tenfiz sayfamız.

Av. Kaan Karanfiloğlu Türkçe, İngilizce ve Fransızca doğrudan çalışır. Rusça ve Çince konuşan müvekkillere, ofiste görev yapan ve bu dilleri anadili olarak konuşan danışmanlar aracılığıyla hizmet verilir.

Gerekli Belgeler

• Kimlik belgesi veya pasaport; şirketler için güncel ticaret sicil kaydı ve imza sirküleri,
• Dava vekaletnamesi,
• Uyuşmazlığa ilişkin sözleşme, fatura, ihtarname, yazışma ve ödeme kayıtları,
• Zorunlu arabuluculuk uygulanan uyuşmazlıklarda arabuluculuk son tutanağı,
• Tanıkların ad ve adres bilgileri,
• Size dava açıldıysa tebliğ edilen dilekçe ve tebliğ tarihi,
• Yabancı belgeler için apostil veya konsolosluk onayı ve yeminli Türkçe tercüme.

Dava Ne Kadar Sürer, Masraflar Nelerdir?

Bir hukuk davasının süresi önceden kesin olarak söylenemez; mahkemenin iş yükü, tebligatlar ve bilirkişi incelemesi belirleyicidir. Uygulamadaki genel tablo şöyledir:

• Arabuluculuk: kanundaki süreler içinde, genellikle birkaç hafta,
• Dilekçeler aşaması: tebligatlar Türkiye içinde yapılıyorsa genellikle birkaç ay,
• Ön inceleme ve tahkikat: bilirkişi incelemesi gereken davalarda çoğu zaman bir yılı aşar,
• İstinaf: dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine ulaşmasından karara kadar genellikle birkaç aydan bir yıla, bazen daha uzun,
• Temyiz: Yargıtay incelemesi de dairenin iş yüküne göre aylar sürebilir.

Masraflar; dava açılırken ödenen harçlar, tebligat ve bilirkişi giderleri için yatırılan gider avansı ve yargılama sonunda ödenen harçlardan oluşur. Harç ve gider tutarları her yıl güncellenir. Davayı kaybeden taraf kural olarak yargılama giderlerini ve karşı tarafın Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen vekâlet ücretini öder. Dosyanızdaki masraf kalemlerini en başta, dosyayı inceledikten sonra açıklıyoruz.

Dava Takibinde Ne Yaparız?

Karanfiloğlu Hukuk Bürosu'nda davanızı Av. Kaan Karanfiloğlu bizzat yürütür. Somut olarak:

• Ön değerlendirme: belgeleri inceler, süreleri, görevli ve yetkili mahkemeyi, delil durumunu ve riskleri değerlendiririz.
• Dava öncesi adımlar: ihtarname, arabuluculuk başvurusu, delil tespiti ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talebi.
• Dilekçeler: dava, cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ile bilirkişi raporuna itirazlar.
• Temsil: duruşmalara katılım, tanık dinletilmesi, keşif ve bilirkişi incelemesinin takibi.
• UYAP takibi: dosyaya giren her evrakın izlenmesi ve size düzenli bilgi verilmesi.
• Kanun yolları: istinaf ve temyiz dilekçeleri ile karşı tarafın başvurularına cevap.
• Karar sonrası: kararın icraya konulması veya aleyhe kararlarda icranın durdurulması seçeneklerinin değerlendirilmesi.

Yurt dışındaki müvekkiller için süreç vekaletnameyle uzaktan yürütülür ve çoğu davada Türkiye'ye gelmeniz gerekmez. Genel hukuk uyuşmazlıkları için medeni hukuk, şirket ve ticari uyuşmazlıklar için ticaret hukuku sayfalarımıza da bakabilirsiniz.

Dava Takibinde Sık Yapılan Hatalar

• Arabuluculuğu atlamak: Zorunlu arabuluculuk uygulanan bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açmak, usulden ret ile zaman ve masraf kaybına yol açar.
• Delilleri sonraya bırakmak: "Duruşmada anlatırım" yaklaşımı Türk yargılamasında işlemez. Dilekçede gösterilmeyen vakıa ve deliller sonradan çoğu zaman ileri sürülemez. Karanfiloğlu Hukuk Bürosu olarak sonradan devraldığımız dosyalarda en sık karşılaştığımız sorun budur.
• Tebligatı takip etmemek: Adreste bulunamayan kişiye yapılan tebligat da kural olarak geçerli sayılabilir ve süreler işlemeye başlar. e-Devlet'teki adres kaydınızı ve e-Tebligat hesabınızı kontrol edin.
• Süreyi duruşma tarihinden hesaplamak: Kanun yolu süreleri kural olarak kararın tebliğiyle başlar. Tebliğ tarihi UYAP'tan kontrol edilmeden süre hesaplanmamalıdır.
• Yabancı davacıda teminatı hesaba katmamak: Verilen sürede teminat yatırılmaması davayı usulden sona erdirebilir; muafiyet dava öncesinde araştırılmalıdır.

Davanızın hangi aşamada olduğu ve hangi sürelere tabi olduğu dosyaya göre değişir; belgelerinizle iletişim sayfamızdan bize ulaşarak dava takibi için bir değerlendirme görüşmesi planlayabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Dava takibi için Türkiye'ye gelmem gerekir mi?

Hayır, çoğu davada gelmeniz gerekmez. Konsoloslukta veya yabancı noterde apostilli olarak düzenlenen vekaletname ile dava avukatınız sizi bütün aşamalarda temsil eder. Hâkimin sizi bizzat dinlemeye veya yemin ettirmeye karar verdiği durumlar istisnadır.

Türkiye'de dava açmak için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır, hukuk davalarında avukatla temsil kural olarak zorunlu değildir. Ancak dilekçe süreleri, delillerin gösterilmesi ve iddiayı genişletme yasağı gibi usul kuralları katıdır ve hatalar sonradan çoğu zaman düzeltilemez.

Bir hukuk davası ne kadar sürer?

İlk derece yargılaması, bilirkişi incelemesi gereken davalarda çoğu zaman bir yılı aşar. İstinaf ve temyiz aşamaları buna ayrıca aylar ekleyebilir. Süre mahkemeye, tebligatlara ve dosyanın kapsamına göre değişir.

İstinaf ve temyiz süresi ne kadardır?

Hukuk davalarında istinaf ve temyiz süreleri kural olarak kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. Parasal sınırın altında kalan kararlar kesin olabilir; sınırlar her yıl güncellenir.

Bana dava açıldı, ne kadar sürem var?

Cevap süresi kural olarak dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Süre dolmadan başvurursanız mahkeme bir defaya mahsus ek süre verebilir. Yetki itirazı ve zamanaşımı def'i gibi savunmalar cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir.

Yabancı bir şirket olarak Türkiye'de dava açarken teminat yatırmam gerekir mi?

Kural olarak evet, yabancı davacılar yargılama giderleri için teminat göstermekle yükümlüdür. Türkiye ile şirketin ülkesi arasında bu konuda bir uluslararası sözleşme veya karşılıklılık varsa muafiyet söz konusu olabilir.

Davayı kaybedersem karşı tarafın avukatlık ücretini öder miyim?

Kural olarak evet. Davayı kaybeden taraf yargılama giderlerini ve karşı tarafın Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen vekâlet ücretini öder; kısmen kazanılan davalarda giderler oranlanarak paylaştırılır.

Başka bir avukatın yürüttüğü davayı devralabilir misiniz?

Evet, dava takibi yargılamanın her aşamasında devralınabilir. Yeni vekaletname verildikten sonra UYAP'taki dosya bütünüyle incelenir; işlemekte olan süreler varsa öncelik onlara verilir.