Miras Avukatı

Miras avukatı; bir yakınını kaybeden, Türkiye'de veya yurt dışında yaşayan Türk ve yabancı mirasçılar ile vasiyetname düzenlemek isteyenler için mirasçılık belgesinin alınmasını, veraset ve intikal vergisi beyannamesini, banka ve tapu işlemlerini, mirasın reddini, tenkis ve vasiyetname davalarını ve ortaklığın giderilmesini yürütür. Yurt dışındaki mirasçılar için işlemler çoğunlukla vekaletnameyle, Türkiye'ye gelmeden yapılabilir.

Miras işlerinde sorun genellikle hukukun kendisinden değil, sıradan ve süreden kaynaklanır. Bazı haklar birkaç ay içinde kullanılmazsa kaybedilir, bazı belgeler yurt dışından getirilirken haftalar geçer ve mirasçılardan biri işbirliği yapmadığında bütün terekenin işlemleri durabilir. Bu sayfa, sürecin hangi makamlar önünde ve hangi sırayla ilerlediğini anlatır.

Hangi Durumlarda Miras Avukatına İhtiyaç Duyulur?

Her miras dosyası dava gerektirmez. Mirasçıların anlaştığı, terekenin yalnızca Türkiye'de bulunduğu ve vasiyetnamenin olmadığı durumlarda işlemler idari nitelikte kalabilir. Buna karşılık şu durumlarda hukuki destek almak riskleri belirgin biçimde azaltır:

• Yurt dışında yaşayan mirasçılar: Türkiye'deki taşınmaz, banka hesabı veya araç için mirasçılık belgesi, vergi beyannamesi ve tapu intikali gerekir ve bunlar vekaletnameyle uzaktan yürütülebilir.
• Yabancı uyruklu eş veya mirasçılar: Hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı, yabancı belgelerin Türkiye'de kullanılabilirliği ve yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar ayrıca incelenmelidir.
• Mirasçılar arasında uyuşmazlık: Paylaşım konusunda anlaşılamaması, bir mirasçının tereke malını tek başına kullanması veya kiraları toplaması.
• Vasiyetname varsa: Vasiyetnamenin açılması, tenfizi, iptali veya saklı paya tecavüz ediyorsa tenkisi.
• Borçlu tereke: Murisin borçlarının mal varlığını aşma ihtimali bulunduğunda mirasın reddi veya resmi defter tutulması gibi seçenekler kısa süre içinde değerlendirilmelidir.

Türk Miras Hukukunun Temel Kuralları

Yasal mirasçılar ve zümreler

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK), yasal mirasçılığı zümre sistemine göre düzenler. Birinci zümrede murisin altsoyu (çocukları, onlar ölmüşse torunları), ikinci zümrede anne, baba ve onların altsoyu (kardeşler), üçüncü zümrede büyükanne, büyükbaba ve onların altsoyu yer alır. Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş her zümreyle birlikte mirasçıdır: altsoyla birlikte terekenin dörtte birini, ikinci zümreyle birlikte yarısını, üçüncü zümreyle birlikte dörtte üçünü alır; bu zümrelerde kimse yoksa terekenin tamamı eşe kalır.

Saklı pay ve tenkis

Miras bırakan, vasiyetnameyle mal varlığının tamamında serbestçe tasarruf edemez. Altsoy, ana ve baba ile sağ kalan eşin saklı payı vardır; kardeşlerin saklı payı ise yapılan değişiklikle kaldırılmıştır. Saklı paya tecavüz eden vasiyetname veya bağışlar kendiliğinden geçersiz olmaz; saklı pay sahibi tenkis davası açarak payını talep etmelidir. Bu dava için kanunda hak düşürücü süreler öngörülmüştür; kural olarak hakkın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamenin açılmasından veya ölümden itibaren on yıllık süreler söz konusudur. Ayrıntılar için saklı pay rehberimize bakabilirsiniz.

Vasiyetname türleri

TMK üç vasiyetname şekli tanır: resmi vasiyetname (noter veya sulh hakimi önünde iki tanıkla), el yazılı vasiyetname (baştan sona miras bırakanın el yazısıyla, tarih ve imza içeren) ve olağanüstü durumlarda sözlü vasiyetname. Şekil şartlarına uyulmaması vasiyetnamenin iptaline yol açabilir. Yabancıların Türkiye'deki mallar için düzenleyeceği vasiyetname hakkında geçerli vasiyetname rehberine, itiraz süreci için vasiyete itiraz adımlarına göz atabilirsiniz.

Mirasın reddi

Mirasçılar mirası reddedebilir. Ret süresi TMK m. 606 uyarınca üç aydır ve yasal mirasçılar için kural olarak mirasçılığın ve ölümün öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Ret, murisin son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşir. Bu sürede reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır ve terekenin borçlarından da sorumlu hâle gelebilir. Ayrıca murisin ödemeden aciz olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın reddedilmiş sayılacağına ilişkin bir kural da vardır; ancak buna güvenmek yerine süre içinde açık beyanda bulunmak daha güvenlidir.

Yabancılık Unsuru Olan Miras Dosyaları

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) m. 20'ye göre miras, kural olarak ölenin milli hukukuna tabidir; ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Bu nedenle yabancı bir murisin İstanbul'daki dairesinin kime ve hangi oranda geçeceği Türk hukukuna göre belirlenirken, banka hesabı gibi taşınır mallar bakımından murisin milli hukuku gündeme gelebilir. Aynı dosyada iki farklı hukukun uygulanması, paylaşımı ve vergiyi doğrudan etkiler.

Yabancı mirasçıların Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla edinmesi, yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin mevzuat ve uygulamada karşılıklılık ilkesi ile askeri ve güvenlik bölgelerine ilişkin sınırlamalar çerçevesinde değerlendirilir. Mirasçının uyruğuna ve taşınmazın konumuna göre sonuç değişebileceğinden, bu konu her dosyada güncel mevzuat üzerinden ayrıca kontrol edilmelidir. Konunun ayrıntıları yabancılar için miras hukuku rehberinde anlatılmaktadır.

Adım Adım Miras Süreci

1. Ölümün kayda geçirilmesi: Türkiye'de gerçekleşen ölümler nüfus kaydına işlenir. Yurt dışındaki ölüm için ölüm belgesinin apostilli (veya konsolosluk onaylı) aslı ve yeminli tercümesi gerekir; Türk vatandaşlarında ölümün konsolosluk veya nüfus müdürlüğü kanalıyla kayda işlenmesi sonraki adımları kolaylaştırır.
2. Mirasçılık belgesinin alınması: Veraset ilamı, sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır. Uygulamada yabancı uyruklu mirasçı bulunan, vasiyetname içeren veya nüfus kayıtlarında eksiklik olan dosyalarda noter belge düzenlemez ve sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Süreç için veraset ilamı nasıl alınır yazısına bakabilirsiniz.
3. Tereke tespiti: Tapu kayıtları, banka hesapları, araçlar, şirket payları ve murisin borçları araştırılır. Gerekirse mahkemeden tereke tespiti istenir; bkz. tereke tespiti ve mirasçı hakları.
4. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi: 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu uyarınca mirasçılar beyanname verir. Beyan süresi, ölümün ve mirasçıların Türkiye'de ya da yurt dışında bulunmasına göre değişir; Türkiye'deki ölümlerde kural olarak dört ay olan süre, yurt dışı hâllerinde daha uzundur. İstisna tutarları her yıl güncellendiğinden güncel rakamlar Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan kontrol edilmelidir.
5. Banka ve tapu işlemleri: Bankalar ölüm bildiriminden sonra hesapları bloke eder; para, mirasçılık belgesi ve vergi dairesinden alınan ilişik kesme yazısı gibi belgelerle mirasçılara ödenir. Taşınmazlar tapu müdürlüğünde intikal işlemiyle mirasçılar adına elbirliği mülkiyeti olarak tescil edilir.
6. Paylaşım veya ortaklığın giderilmesi: Mirasçılar anlaşırsa paylaşma sözleşmesi yapılır ve tapuda paylı mülkiyete veya tek mirasçı adına tescile geçilir. Anlaşma olmazsa ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davası sulh hukuk mahkemesinde açılır. Bu davalar için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak kural olarak zorunlu hâle getirilmiştir. Mahkeme taşınmazı aynen bölemezse satış yoluyla ortaklığı giderir ve bedel paylara göre dağıtılır.

Gerekli Belgeler

• Ölüm belgesi (yurt dışından ise apostilli ve yeminli tercümeli)
• Mirasçıların kimlik veya pasaportlarının örnekleri, yabancılar için vergi numarası
• Yurt dışında yaşayan mirasçıların nüfus ve aile durumunu gösteren belgeler (doğum, evlilik belgeleri), apostilli ve tercümeli
• Varsa vasiyetname ve açılma tutanağı
• Tapu kayıtları, banka hesap bilgileri, araç ruhsatları
• Vekaletle takip için Türk noterinde veya yurt dışında konsoloslukta ya da apostilli olarak düzenlenmiş vekaletname

Yabancı belgelerdeki isimlerin Türk kayıtlarındaki yazımla birebir uyuşması önemlidir. Tek harf farkı bile tapu veya banka işlemlerinde ek açıklama veya düzeltme talebine yol açabilir.

Süreç Ne Kadar Sürer?

Süreler dosyanın yapısına, mahkemenin iş yüküne ve yabancı belgelerin hazır olmasına göre değişir. Genel bir fikir vermek gerekirse:

• Noterden mirasçılık belgesi: belgeler tamamsa genellikle aynı gün veya birkaç gün içinde.
• Mahkemeden mirasçılık belgesi: yabancılık unsuru olan dosyalarda çoğunlukla birkaç hafta ile birkaç ay arası.
• Vergi beyannamesi ve ilişik kesme: beyandan sonra tahakkuk ve ödeme durumuna göre birkaç hafta.
• Tapu intikali ve banka ödemeleri: belgeler hazırsa genellikle birkaç gün ile birkaç hafta.
• Ortaklığın giderilmesi, tenkis veya vasiyetname davaları: arabuluculuk, bilirkişi incelemesi ve kanun yolları nedeniyle çoğu zaman bir yılı aşabilir.

Büro Olarak Ne Yapıyoruz?

• Ön değerlendirme: mirasçıların ve payların belirlenmesi, uygulanacak hukukun ve sürelerin tespiti, mirasın reddinin gerekip gerekmediğinin incelenmesi.
• Belge hazırlığı: yurt dışından gelecek belgelerin listesi, apostil ve tercüme kontrolü, vekaletname metninin hazırlanması.
• Başvuru ve beyan: mirasçılık belgesi başvurusu veya davası, veraset ve intikal vergisi beyannamesinin hazırlanmasının mali müşavirle koordinasyonu.
• Banka ve tapu işlemleri: hesapların mirasçılara aktarılması, tapuda intikal ve paylaşım işlemleri.
• Uyuşmazlıklarda temsil: arabuluculuk görüşmeleri, ortaklığın giderilmesi, tenkis, vasiyetnamenin iptali veya tenfizi ve mirasçılık belgesinin iptali davaları.
• Vasiyetname ve miras planlaması: saklı paylara uygun vasiyetname hazırlığında danışmanlık.

Yurt dışında yaşayan müvekkiller için çalışma çoğunlukla vekaletname ile yürütülür; görüşmeler telefon veya görüntülü bağlantıyla yapılabilir. Miras uyuşmazlıklarına ilişkin genel bakış için miras anlaşmazlıkları yazısına, ilgili diğer hizmetler için medeni hukuk ve gayrimenkul hukuku sayfalarına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Üç aylık ret süresini kaçırmak: Borçlu bir terekede bu süre geçerse mirasçı borçlarla karşılaşabilir. Ölümden hemen sonra murisin borç durumu araştırılmalıdır.
• Tereke malına tek başına el koymak: Paylaşımdan önce mirasçılar elbirliğiyle maliktir; bir mirasçının taşınmazı tek başına kiraya vermesi veya hesaptan para çekmesi diğerleriyle uyuşmazlık ve tazminat taleplerine yol açabilir.
• Vergi beyannamesini geciktirmek: Süresinde verilmeyen beyanname ceza ve gecikme zammına yol açabilir, tapu ve banka işlemlerini de bekletir.
• Yetersiz vekaletname: Mirasçılık belgesi almak, tapuda intikal ve satış yapmak, bankadan para çekmek ve dava açmak için yetkiler açıkça yazılmalıdır. Eksik vekaletname yurt dışından ikinci kez belge göndermeyi gerektirir.
• Yabancı vasiyetnameyi doğrudan geçerli saymak: Yurt dışında yapılmış bir vasiyetnamenin Türkiye'deki taşınmazlar bakımından nasıl uygulanacağı ve saklı paylarla ilişkisi ayrıca incelenmelidir.

Dosyanız hakkında görüşmek için iletişim sayfasından büroya ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt dışında yaşıyorum, miras işlemleri için Türkiye'ye gelmem gerekir mi?

Çoğu durumda gerekmez. Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda veya yerel notere düzenletip apostil yaptırdığınız bir vekaletnameyle mirasçılık belgesi, vergi beyannamesi, tapu ve banka işlemleri avukat tarafından yürütülebilir.

Mirasçılık belgesini noterden mi, mahkemeden mi almalıyım?

Basit dosyalarda noter daha pratiktir. Uygulamada yabancı uyruklu mirasçı bulunan, vasiyetname içeren veya kayıtların eksik olduğu dosyalarda noter belge düzenlemez ve sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.

Mirası reddetmek için ne kadar sürem var?

TMK m. 606 uyarınca ret süresi üç aydır ve yasal mirasçılar için kural olarak ölümün ve mirasçı olunduğunun öğrenilmesiyle başlar. Ret, murisin son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır.

Yabancı bir mirasçı Türkiye'deki taşınmazı miras yoluyla alabilir mi?

Kural olarak yabancılar da yasal mirasçı olabilir ve Türkiye'deki taşınmazlara MÖHUK m. 20 gereği Türk hukuku uygulanır. Ancak taşınmazın edinilmesi, yabancıların taşınmaz edinimine ilişkin sınırlamalar ve karşılıklılık değerlendirmesine tabidir; sonuç mirasçının uyruğuna ve taşınmazın konumuna göre değişebilir.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?

Süre, ölümün ve mirasçıların bulunduğu yere göre değişir. Türkiye'deki ölümlerde ve Türkiye'de bulunan mirasçılar için kural olarak ölümden itibaren dört aydır; yurt dışı hâllerinde süre daha uzundur. Güncel istisna tutarları her yıl yeniden belirlenir.

Mirasçılardan biri paylaşıma yanaşmazsa ne olur?

Diğer mirasçılar, zorunlu arabuluculuk aşamasından sonra sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Mahkeme malı aynen bölemezse satışa karar verir ve satış bedeli paylara göre dağıtılır.

Vasiyetname kardeşlerimi mirastan tamamen çıkarabilir mi?

Kardeşlerin saklı payı yürürlükteki düzenlemeye göre bulunmadığından, miras bırakan geçerli bir vasiyetnameyle kardeşlere pay bırakmayabilir. Altsoy, ana ve baba ile eşin saklı payları ise korunur ve tenkis davasıyla talep edilebilir.

Murisin banka hesabındaki parayı nasıl çekebiliriz?

Banka, genellikle mirasçılık belgesini, veraset ve intikal vergisi yönünden ilişik kesme yazısını ve mirasçıların kimliklerini ister. Mirasçıların birlikte başvurması veya birinin diğerlerinden vekaletname alması gerekir.