Türkiye'de Gayrimenkul Teslim Gecikmesi: Hukuki Haklarınız
Türkiye'de gayrimenkul teslim gecikmesi size açık hukuki haklar verir: tazminatlı teslim talep edebilir, ceza maddesini işletebilir veya satışı...
Yazar: Avukat Kaan Karanfiloğlu
· 11 dk okuma

Yabancı bir yatırımcı olarak bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alımı yapabilirsiniz, ancak şirket yabancıların kontrolüne geçtiğinde kurallar sıkılaşır. Yabancı ortaklar sermayenin yüzde 50'sini veya daha fazlasını elinde tutuyorsa ya da yöneticilerin çoğunluğunu atayabiliyorsa, şirket yalnızca ana sözleşmesindeki faaliyetler için gereken gayrimenkulü satın alabilir. Tapu devrinden önce de Tapu Kanunu'nun 36. maddesi kapsamında il valiliğinden onay alınması gerekir.
Aşağıda adımlar, belgeler, süre ve maliyetler ile kararı çoğu zaman değiştiren vergi ve vatandaşlık noktaları yer alıyor. Rakamlar bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyladır.
Yabancı kontrolündeki bir Türk şirketi, gayrimenkulün ana sözleşmesinde yazılı faaliyete hizmet etmesi koşuluyla Türkiye'de gayrimenkul alabilir. Ofisler, depolar, fabrika arsaları, oteller ve personel lojmanları tipik örneklerdir. Tapu Kanunu'nun (2644 sayılı Kanun) 36. maddesi, sermayesinin en az yarısı yabancı gerçek veya tüzel kişilere ait olan ya da yönetimin çoğunluğunu atayabilen veya görevden alabilen, Türkiye'de kurulmuş şirketleri kapsar.
Böyle bir şirket yine de bir Türk tüzel kişisidir. Ancak gayrimenkul alımları incelemeye tabidir.
İnceleme milliyetle değil amaçla ilgilidir. Valilik iki soru sorar: şirketin gayrimenkule beyan edilen faaliyetleri için ihtiyacı var mı ve arazi askeri yasak bölge, güvenlik bölgesi veya stratejik alan içinde mi? Sanayi bölgesinde üretim arsası alan bir üretici genellikle onay alır. Ortağının yazlık kullanımı için sahil villası alan bir danışmanlık şirketi genellikle alamaz.
Türkiye'de gayrimenkul alan yabancı sermayeli bir şirket için önce ana sözleşme, sonra gayrimenkul gelir.
Yabancı sermayeli şirketler için 36. madde izni, yabancı kontrol testini karşılayan tüzel kişiliğe sahip her Türk şirketi için gereklidir. Uygulamada bu test şu şirketleri kapsar:
Bazı sınırda kalan durumlar sık karşımıza çıkar. Türk vatandaşlarının yüzde 51'ini elinde tuttuğu ve yönetimi gerçekten yürüttüğü bir şirket 36. madde kapsamı dışında kalır. Türk vatandaşlığına da sahip olan çift vatandaş, Türk ortak sayılır.
Kayden ortak (nominee) yapıları farklıdır. Tanıdığınız bir Türk vatandaşı hisseleri kağıt üzerinde tutarken siz her şeyi kontrol ediyorsanız, hisselerin yasal sahibi o kişidir. İlişki bozulursa korumanız zayıf kalır.
Yurt dışında kurulmuş bir şirket, özel bir kanun izin vermedikçe genellikle kendi adına Türkiye'de gayrimenkul alamaz. Tapu Kanunu'nun 35. maddesi, yabancı hukuka tabi şirketlerin alımlarını petrol faaliyetleri, organize sanayi bölgeleri ve turizm teşvikleri gibi özel mevzuatın izin verdiği hallerle sınırlar. Bu rejimlerin dışında cevap hayırdır.
Peki yabancı bir şirket Türkiye'de hiç gayrimenkul alabilir mi? Uygulamada evet, bir Türk bağlı şirketi üzerinden. Yabancı ana şirket bir Türk şirketi kurar veya satın alır ve bu şirket 36. madde için başvurur. Şube ofisi işe yaramaz, çünkü şubenin yabancı ana şirketinden ayrı bir tüzel kişiliği yoktur.
Yabancı gerçek kişiler farklı bir konumdadır. Bir yabancı vatandaş, karşılıklılık, milliyet kısıtlamaları ve bireyler için alan sınırlarına tabi olarak genellikle 35. madde kapsamında kişisel olarak gayrimenkul alabilir. Bir ev için bu normalde daha basit yoldur.
Kişisel alım ve şirket üzerinden gayrimenkul alımı farklı izin yollarına, vergi uygulamasına ve göç sonuçlarına yol açar. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla ana noktalar:
| Nokta | Yabancı gerçek kişi (35. madde) | Yabancı kontrolündeki Türk şirketi (36. madde) |
|---|---|---|
| İzin verilen kullanım | Ev veya kiralık dahil her türlü yasal kullanım | Sadece ana sözleşmedeki faaliyetlerle bağlantılı kullanım |
| İnceleme | Konumun gerektirdiği hallerde askeri ve güvenlik kontrolüyle tapu müdürlüğü | Konumun gerektirdiği hallerde güvenlik görüşleriyle il valiliği |
| Yatırım yoluyla vatandaşlık | Tüm koşullar karşılanırsa 400.000 ABD doları ile uygun olabilir | Şirkete ait gayrimenkul ortağın kendi başvurusu için sayılmaz |
| Mülkiyete dayalı ikamet izni | Sahip için mümkündür | Ortaklar için bu dayanakla mevcut değildir |
| Sonraki satışta vergi | Bireysel gelir vergisi kuralları; beş yıldan fazla elde tutulan gayrimenkul kazançları genellikle vergilendirilmez | Kazanç üzerinden kurumlar vergisi, şu anda yüzde 25 |
| İşletme maliyetleri | Sadece kişisel vergi beyannameleri | Defter tutma, kurumlar vergisi beyannameleri, ticaret sicili bildirimleri |
Türkiye'de kurumsal bir gayrimenkul alımı, şirket gerçek bir iş yürüttüğünde ve gayrimenkul bir işletme varlığı olduğunda en mantıklısıdır. Şirket üzerinden alımın durumunuza uyup uymadığı, planlanan kullanıma, ortaklık yapısına ve ikamet veya vatandaşlık isteyip istemediğinize bağlıdır; bir avukat bunu kısa bir görüşmede değerlendirebilir.
Bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul almak için valilik onayının tapu devrinden önce geldiği sabit bir sıra izlenir. Olağan sıralama:
Tam ödemeyi 6. adım tamamlanmadan yapmayın. Noterde imzalanan bir ön satış sözleşmesi gayrimenkulü rezerve edebilir, ancak valilik reddederse yatırılan depozito iade edilebilir olmalıdır.
Türkiye'de kurumsal bir gayrimenkul alımı, şirketin varlığını, ortaklık yapısını ve satın alma yetkisini kanıtlayan belgeler gerektirir. Tipik bir dosya şunları içerir:
Yurt dışında düzenlenen belgeler, örneğin yabancı ana şirketin ticaret sicil kayıtları, genellikle apostil veya konsolosluk tasdiki ve yeminli Türkçe tercüme gerektirir. Güncelliğini kaybetmiş gazete nüshaları sık görülen bir sorundur. Güncel yöneticilerle artık uyuşmayan imza sirküleri de öyledir.
Bir şirket alımı genellikle ilk belge incelemesinden tapuya kadar iki ila dört ay sürer ve en uzun aşama valilik aşamasıdır. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla aşama aşama kabaca bir rehber:
Valilik aşamasını tahmin etmek en zor olanıdır. Bunu satış sözleşmesinin sürelerine dahil edin.
Resmi maliyetler, bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla beyan edilen değerin yüzde 4'ü olan ve genellikle alıcı ile satıcı arasında eşit bölünen tapu harcıyla başlar. Küçük bir döner sermaye ücreti ile her tadil için ticaret sicil ücretleri de eklenir. Diğer maliyetler değerleme raporu, noter ücretleri, yeminli tercüme ve avukatlık ücretlerini içerir.
Satıcı bir müteahhit veya başka bir KDV mükellefi işletmeyse KDV uygulanabilir. Şirketinizin bunu mahsup edip edemeyeceği kendi KDV durumuna bağlıdır. Resmi ücretler değiştiği için bütçenizi oluşturmadan önce güncel rakamları bir avukatla teyit edin.
Şirket üzerinden alım, gayrimenkulün vergi durumunu değiştirir ve kişisel mülkiyete bağlı göç avantajlarını ortadan kaldırır. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla önce şu noktaları tartın:
İstanbul'da danışmanlık verdiğimiz müşteriler, şirketlerinin sahip olduğu bir binanın kendi ikamet veya vatandaşlık dosyaları için hiçbir işe yaramadığını görünce çoğunlukla şaşırıyor. Bunlardan biri önemliyse, mülkiyet yapısını bunu göz önünde bulundurarak belirleyin.
Reddedilen veya geciken başvuruların çoğu, önlenebilir birkaç hatadan kaynaklanır:
Akılda kalması gereken kural kısadır. Türkiye'de gayrimenkul alan yabancı sermayeli bir şirket, devirden önce gayrimenkulün işine hizmet ettiğini kanıtlamalıdır.
Özetle, yabancı bir yatırımcı olarak bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alımı yapabilirsiniz, ancak yabancı kontrolündeki bir şirketin valilikten 36. madde onayı alması gerekir, yalnızca kayıtlı faaliyetleri için alım yapabilir ve kişisel mülkiyetin ikamet ve vatandaşlık avantajlarından vazgeçer. Faaliyet gösteren bir işletme için şirket üzerinden alım genellikle iyi çalışır. Bir ev veya vatandaşlık yatırımı için kişisel mülkiyet normalde daha uygundur.
Kendi durumunuzla ilgili tavsiye almak isterseniz, Karanfiloglu Hukuk Bürosu İstanbul'da, Türkiye genelinde yabancı ve Türk müşterilere hizmet veren kayıtlı bir hukuk bürosudur. Bize +90 532 659 35 11 numaralı telefon veya WhatsApp hattından, karanfiloglu.lawyer@gmail.com adresinden e-posta ile veya Merkez Mah. Hasat Sk. No:12, 34384 Şişli, İstanbul adresinden ziyaret ederek ulaşabilirsiniz. Durumunuzu görüşmek için bizimle iletişime geçin.
Evet, bir yabancı Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alabilir, ancak yabancılar hisselerin yüzde 50'sini veya daha fazlasını elinde tutuyorsa ya da yönetimi kontrol ediyorsa, şirketin Tapu Kanunu'nun 36. maddesi kapsamında valilik onayı alması gerekir. Gayrimenkulün de şirketin ana sözleşmesindeki faaliyetler için gerekli olması gerekir.
Bir Türk şirketinin, yabancı ortaklar sermayesinin en az yarısını elinde tutuyorsa veya yöneticilerin çoğunluğunu atayabiliyor ya da görevden alabiliyorsa 36. madde izni alması gerekir. Çoğunluğu Türk sahipli ve Türkler tarafından yönetilen bir şirket bu prosedüre tabi olmadan gayrimenkul alır.
Genellikle hayır: yurt dışında kurulmuş bir şirket, petrol, organize sanayi bölgesi veya turizm teşviki mevzuatı gibi özel bir kanunun izin verdiği hallerde Türkiye'de gayrimenkul alabilir. Diğer durumlarda olağan yol, 36. madde onayı için başvuran bir Türk bağlı şirketidir.
Yabancı kontrolündeki bir Türk şirketi, gayrimenkulün şirketin kayıtlı faaliyetlerine hizmet etmesi gerektiğinden, genellikle ortağının özel kullanımı için bir daire alamaz. Personel lojmanı veya kiralama ya da turizm faaliyetinde kullanılan bir mülk, faaliyet maddesine ve somut duruma bağlı olarak farklı değerlendirilebilir.
Hayır, bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla şirkete ait gayrimenkul, Türk vatandaşlığı için 400.000 ABD doları değerindeki gayrimenkul yoluna sayılmaz. Yatırımcının gayrimenkulü kişisel olarak elinde tutması ve tapudaki üç yıllık satmama taahhüdü dahil diğer koşulları karşılaması gerekir.
Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla 36. madde kapsamındaki valilik onayı genellikle bir ila üç ay sürer. Askeri veya güvenlik bölgelerindeki mülkler, diğer makamlardan görüş gerektiği için daha uzun sürebilir.
Yabancı kontrolündeki bir şirket gayrimenkulünü kayıtlı faaliyetleri dışında kullanırsa, yetkililer kullanımı yeniden uyumlu hale getirmesini isteyebilir ve uyumsuzluğun sürmesi gayrimenkulün tasfiyesine yol açabilir. Kullanım veya faaliyet değişikliği önce bir avukatla değerlendirilmelidir.
Şirket üzerinden alım genellikle iş yerleri için uygundur, kişisel alım ise genellikle bir ev, kiralık yatırım veya vatandaşlık başvurusu için uygundur. Doğru seçim, gayrimenkulün kullanımına, ileride satıştaki vergi durumuna ve ikamet veya vatandaşlığa ihtiyacınız olup olmadığına bağlıdır.
Kaan Karanfiloğlu, Türkiye genelinde Türk ve uluslararası müşterilere hizmet veren İstanbul merkezli kayıtlı bir hukuk bürosu olan Karanfiloglu Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. İstanbul Barosu'na (Sic. No. 58270) ve Türkiye Barolar Birliği'ne (No. 133074) kayıtlı bir avukattır ve 2017'den beri Türkiye'de hukuk uygulamaktadır. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden (2016) lisans derecesine sahiptir ve müşterilerine Türkçe, İngilizce ve Fransızca dillerinde danışmanlık vermektedir; Rusça ve Çince konuşan müşterilere büroda bu dilleri anadili olarak bilen danışmanlar hizmet vermektedir.
Yasal Uyarı: Bu makale Türk hukuku hakkında genel bilgi sunmaktadır ve hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Kanunlar, yönetmelikler, resmi ücretler ve usuller zaman içinde değişebilir ve her durum farklıdır. Kendi özel durumunuzla ilgili tavsiye için lütfen yetkili bir avukata başvurun. Bu makaledeki bilgilere dayanarak hareket etmekten kaynaklanan herhangi bir zarar için sorumluluk kabul edilmemektedir.
Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
Türkiye'de gayrimenkul teslim gecikmesi size açık hukuki haklar verir: tazminatlı teslim talep edebilir, ceza maddesini işletebilir veya satışı...
Türkiye'de tapu dolandırıcılığı yabancı alıcıları sahte tapu ve gizli borçlarla hedef alır.
Türkiye'de Turkuaz Kart, nitelikli profesyonellerin, yatırımcıların, bilim insanlarının ve sanatçıların tek bir izinle Türkiye'de yaşamasına ve...