İçeriğe geç
Karanfiloğlu Hukuk Bürosu

Türk Şirketi Üzerinden Gayrimenkul Alımı: Yabancı Sermayeli Şirketler İçin Kurallar

Yazar:

· 11 dk okuma

Yabancı bir yatırımcı olarak bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alımı yapabilirsiniz, ancak şirket yabancıların kontrolüne geçtiğinde kurallar sıkılaşır. Yabancı ortaklar sermayenin yüzde 50'sini veya daha fazlasını elinde tutuyorsa ya da yöneticilerin çoğunluğunu atayabiliyorsa, şirket yalnızca ana sözleşmesindeki faaliyetler için gereken gayrimenkulü satın alabilir. Tapu devrinden önce de Tapu Kanunu'nun 36. maddesi kapsamında il valiliğinden onay alınması gerekir.

Aşağıda adımlar, belgeler, süre ve maliyetler ile kararı çoğu zaman değiştiren vergi ve vatandaşlık noktaları yer alıyor. Rakamlar bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyladır.

Bir Yabancı Türk Şirketi Üzerinden Gayrimenkul Alabilir mi?

Yabancı kontrolündeki bir Türk şirketi, gayrimenkulün ana sözleşmesinde yazılı faaliyete hizmet etmesi koşuluyla Türkiye'de gayrimenkul alabilir. Ofisler, depolar, fabrika arsaları, oteller ve personel lojmanları tipik örneklerdir. Tapu Kanunu'nun (2644 sayılı Kanun) 36. maddesi, sermayesinin en az yarısı yabancı gerçek veya tüzel kişilere ait olan ya da yönetimin çoğunluğunu atayabilen veya görevden alabilen, Türkiye'de kurulmuş şirketleri kapsar.

Böyle bir şirket yine de bir Türk tüzel kişisidir. Ancak gayrimenkul alımları incelemeye tabidir.

İnceleme milliyetle değil amaçla ilgilidir. Valilik iki soru sorar: şirketin gayrimenkule beyan edilen faaliyetleri için ihtiyacı var mı ve arazi askeri yasak bölge, güvenlik bölgesi veya stratejik alan içinde mi? Sanayi bölgesinde üretim arsası alan bir üretici genellikle onay alır. Ortağının yazlık kullanımı için sahil villası alan bir danışmanlık şirketi genellikle alamaz.

Türkiye'de gayrimenkul alan yabancı sermayeli bir şirket için önce ana sözleşme, sonra gayrimenkul gelir.

Hangi Şirketler 36. Madde İznine Tabidir?

Yabancı sermayeli şirketler için 36. madde izni, yabancı kontrol testini karşılayan tüzel kişiliğe sahip her Türk şirketi için gereklidir. Uygulamada bu test şu şirketleri kapsar:

  • yabancı ortakların birlikte sermayenin yüzde 50'sini veya daha fazlasını elinde tuttuğu limited şirketler ve anonim şirketler;
  • yabancıların azınlık hissesine sahip olduğu ama ana sözleşme veya ortaklar sözleşmesi uyarınca yöneticilerin ya da yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunu atayabildiği veya görevden alabildiği şirketler;
  • başka bir yabancı kontrolündeki Türk şirketi üzerinden sahip olunan şirketler, çünkü dolaylı yabancı ortaklık genellikle hesaba katılır;
  • hisse devri veya sermaye artırımı yoluyla sonradan yabancı kontrolüne geçen Türk şirketleri; bu durumda mevcut gayrimenkulün aynı kurallara göre yeniden incelenmesi gerekir.

Bazı sınırda kalan durumlar sık karşımıza çıkar. Türk vatandaşlarının yüzde 51'ini elinde tuttuğu ve yönetimi gerçekten yürüttüğü bir şirket 36. madde kapsamı dışında kalır. Türk vatandaşlığına da sahip olan çift vatandaş, Türk ortak sayılır.

Kayden ortak (nominee) yapıları farklıdır. Tanıdığınız bir Türk vatandaşı hisseleri kağıt üzerinde tutarken siz her şeyi kontrol ediyorsanız, hisselerin yasal sahibi o kişidir. İlişki bozulursa korumanız zayıf kalır.

Yabancı Bir Şirket Türkiye'de Doğrudan Gayrimenkul Alabilir mi?

Yurt dışında kurulmuş bir şirket, özel bir kanun izin vermedikçe genellikle kendi adına Türkiye'de gayrimenkul alamaz. Tapu Kanunu'nun 35. maddesi, yabancı hukuka tabi şirketlerin alımlarını petrol faaliyetleri, organize sanayi bölgeleri ve turizm teşvikleri gibi özel mevzuatın izin verdiği hallerle sınırlar. Bu rejimlerin dışında cevap hayırdır.

Peki yabancı bir şirket Türkiye'de hiç gayrimenkul alabilir mi? Uygulamada evet, bir Türk bağlı şirketi üzerinden. Yabancı ana şirket bir Türk şirketi kurar veya satın alır ve bu şirket 36. madde için başvurur. Şube ofisi işe yaramaz, çünkü şubenin yabancı ana şirketinden ayrı bir tüzel kişiliği yoktur.

Yabancı gerçek kişiler farklı bir konumdadır. Bir yabancı vatandaş, karşılıklılık, milliyet kısıtlamaları ve bireyler için alan sınırlarına tabi olarak genellikle 35. madde kapsamında kişisel olarak gayrimenkul alabilir. Bir ev için bu normalde daha basit yoldur.

Kişisel Alım veya Şirket Üzerinden Alım: Temel Farklar

Kişisel alım ve şirket üzerinden gayrimenkul alımı farklı izin yollarına, vergi uygulamasına ve göç sonuçlarına yol açar. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla ana noktalar:

NoktaYabancı gerçek kişi (35. madde)Yabancı kontrolündeki Türk şirketi (36. madde)
İzin verilen kullanımEv veya kiralık dahil her türlü yasal kullanımSadece ana sözleşmedeki faaliyetlerle bağlantılı kullanım
İncelemeKonumun gerektirdiği hallerde askeri ve güvenlik kontrolüyle tapu müdürlüğüKonumun gerektirdiği hallerde güvenlik görüşleriyle il valiliği
Yatırım yoluyla vatandaşlıkTüm koşullar karşılanırsa 400.000 ABD doları ile uygun olabilirŞirkete ait gayrimenkul ortağın kendi başvurusu için sayılmaz
Mülkiyete dayalı ikamet izniSahip için mümkündürOrtaklar için bu dayanakla mevcut değildir
Sonraki satışta vergiBireysel gelir vergisi kuralları; beş yıldan fazla elde tutulan gayrimenkul kazançları genellikle vergilendirilmezKazanç üzerinden kurumlar vergisi, şu anda yüzde 25
İşletme maliyetleriSadece kişisel vergi beyannameleriDefter tutma, kurumlar vergisi beyannameleri, ticaret sicili bildirimleri

Türkiye'de kurumsal bir gayrimenkul alımı, şirket gerçek bir iş yürüttüğünde ve gayrimenkul bir işletme varlığı olduğunda en mantıklısıdır. Şirket üzerinden alımın durumunuza uyup uymadığı, planlanan kullanıma, ortaklık yapısına ve ikamet veya vatandaşlık isteyip istemediğinize bağlıdır; bir avukat bunu kısa bir görüşmede değerlendirebilir.

Türk Şirketi Üzerinden Gayrimenkul Alımı: Adım Adım

Bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul almak için valilik onayının tapu devrinden önce geldiği sabit bir sıra izlenir. Olağan sıralama:

  1. Faaliyet maddesini kontrol edin. Ana sözleşmenin planlanan kullanımı (üretim, depolama, ofis, turizm, inşaat veya benzeri) kapsadığını doğrulayın. Kapsamıyorsa, genel kurul kararıyla maddeyi değiştirin ve Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne tescil ettirin.
  2. Durum tespiti yapın. Tapu Müdürlüğü'nde tapu kayıtlarını, ipotekleri ve şerhleri, belediyede imar ve yapı durumunu kontrol edin.
  3. Satın alma kararı alın. Yönetim kurulu (limited şirkette müdürler) satın almayı yetkilendirir, fiyatı belirler ve imza yetkilisini atar.
  4. Değerleme raporu sipariş edin: tapu müdürlüğünün gerektirdiği hallerde, Sermaye Piyasası Kurulu lisanslı bir değerleme şirketinden.
  5. Valiliğe başvurun. Gayrimenkulün bulunduğu ildeki Valiliğe, şirketin faaliyetlerini ve planlanan kullanımı belirten 36. madde başvurusunu yapın.
  6. Değerlendirmeyi bekleyin. Valilik, gayrimenkulün beyan edilen faaliyetler için gerekli olup olmadığını inceler. Askeri yasak bölge, güvenlik bölgesi veya stratejik alandaki arazilerde askeri ve güvenlik makamlarının görüşü de alınır.
  7. Devri tamamlayın. Onaydan sonra tapu harcını ödeyin ve imza yetkilisi Türkçe bilmiyorsa yeminli tercüman eşliğinde Tapu Müdürlüğü'nde imza atın.
  8. Gayrimenkulü beyan edildiği şekilde kullanın ve şirketin defterlerinde duran varlık olarak kayıt altına alın.

Tam ödemeyi 6. adım tamamlanmadan yapmayın. Noterde imzalanan bir ön satış sözleşmesi gayrimenkulü rezerve edebilir, ancak valilik reddederse yatırılan depozito iade edilebilir olmalıdır.

Türkiye'de Kurumsal Gayrimenkul Alımı İçin Gerekli Belgeler

Türkiye'de kurumsal bir gayrimenkul alımı, şirketin varlığını, ortaklık yapısını ve satın alma yetkisini kanıtlayan belgeler gerektirir. Tipik bir dosya şunları içerir:

  • kuruluşu, güncel ana sözleşmeyi ve tadilleri gösteren Ticaret Sicil Gazetesi nüshaları;
  • yerel ticaret odasından güncel bir ticaret sicil belgesi veya faaliyet belgesi;
  • şirket adına imza yetkisi olan kişinin imza sirküleri;
  • pay defteri veya ortaklar listesi ve yöneticileri atayan belgeler;
  • satın almayı yetkilendiren yönetim kurulu veya müdürler kararı;
  • şirketin vergi numarası ve vergi dairesi;
  • bir avukat veya başka bir temsilci tapuda imza atacaksa noter onaylı vekaletname;
  • gerektiğinde değerleme raporu ve binalar için zorunlu deprem sigortası (DASK) poliçesi.

Yurt dışında düzenlenen belgeler, örneğin yabancı ana şirketin ticaret sicil kayıtları, genellikle apostil veya konsolosluk tasdiki ve yeminli Türkçe tercüme gerektirir. Güncelliğini kaybetmiş gazete nüshaları sık görülen bir sorundur. Güncel yöneticilerle artık uyuşmayan imza sirküleri de öyledir.

Ne Kadar Sürer ve Maliyeti Nedir?

Bir şirket alımı genellikle ilk belge incelemesinden tapuya kadar iki ila dört ay sürer ve en uzun aşama valilik aşamasıdır. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla aşama aşama kabaca bir rehber:

  • Gerekirse ana sözleşme tadili: tescil dahil genellikle bir ila üç hafta.
  • Durum tespiti ve değerleme raporu: genellikle bir ila iki hafta.
  • Yabancı sermayeli şirketler için 36. madde izninin valilik incelemesi: genellikle bir ila üç ay, güvenlik görüşü gerektiğinde daha uzun.
  • Tapu devri: onay ve ödeme tamamlandığında normalde tek bir tapu müdürlüğü randevusu.

Valilik aşamasını tahmin etmek en zor olanıdır. Bunu satış sözleşmesinin sürelerine dahil edin.

Resmi maliyetler, bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla beyan edilen değerin yüzde 4'ü olan ve genellikle alıcı ile satıcı arasında eşit bölünen tapu harcıyla başlar. Küçük bir döner sermaye ücreti ile her tadil için ticaret sicil ücretleri de eklenir. Diğer maliyetler değerleme raporu, noter ücretleri, yeminli tercüme ve avukatlık ücretlerini içerir.

Satıcı bir müteahhit veya başka bir KDV mükellefi işletmeyse KDV uygulanabilir. Şirketinizin bunu mahsup edip edemeyeceği kendi KDV durumuna bağlıdır. Resmi ücretler değiştiği için bütçenizi oluşturmadan önce güncel rakamları bir avukatla teyit edin.

Türk Şirketi Üzerinden Gayrimenkul Almalı mısınız? Vergi ve İkamet Noktaları

Şirket üzerinden alım, gayrimenkulün vergi durumunu değiştirir ve kişisel mülkiyete bağlı göç avantajlarını ortadan kaldırır. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla önce şu noktaları tartın:

  • Satıştan elde edilen kazanç. Şirket, herhangi bir kazanç üzerinden yüzde 25 oranında kurumlar vergisi öder. Şirket mülklerinin satışına ilişkin önceki kısmi muafiyet, 15 Temmuz 2023 tarihinden sonra edinilen gayrimenkuller için uygulanmaz.
  • Parayı dışarı çıkarmak. Yabancı ortaklara ödenen kâr payları, bir vergi anlaşmasının azaltabileceği yüzde 15 stopaj vergisine tabidir.
  • Yıllık emlak vergisi. Şirket, her mülk sahibi gibi emlak vergisi öder; konut ve ticari mülk için oranlar farklıdır.
  • Vatandaşlık. Şirkete ait gayrimenkul, Türk vatandaşlığı için 400.000 ABD doları değerindeki gayrimenkul yoluna sayılmaz. Yatırımcının gayrimenkulü kişisel olarak elinde tutması gerekir.
  • İkamet. Ortaklar, mülk esaslı kısa dönem ikamet izni için şirket mülkünü kullanamaz. Şirket yöneticisi olarak çalışma izni gibi başka bir dayanağa ihtiyaçları vardır.

İstanbul'da danışmanlık verdiğimiz müşteriler, şirketlerinin sahip olduğu bir binanın kendi ikamet veya vatandaşlık dosyaları için hiçbir işe yaramadığını görünce çoğunlukla şaşırıyor. Bunlardan biri önemliyse, mülkiyet yapısını bunu göz önünde bulundurarak belirleyin.

Türkiye'de Gayrimenkul Alan Yabancı Sermayeli Bir Şirketin Sık Yaptığı Hatalar

Reddedilen veya geciken başvuruların çoğu, önlenebilir birkaç hatadan kaynaklanır:

  1. Kullanımı kapsamayan bir faaliyet maddesi. Karanfiloglu Hukuk Bürosu'ndaki uygulamamızda gördüğümüz en sık gecikme sebebi budur. Çözüm: başvurudan önce maddeyi değiştirip tescil ettirin.
  2. Ortak için ev satın almak. Sahibinin kişisel olarak kullandığı bir daireyi iş ihtiyacı olarak savunmak zordur. Çözüm: özel bir ev için kişisel olarak 35. madde kapsamında alım yapın.
  3. Onaydan önce ödeme yapmak. Valilik karar vermeden önce yatırılan iade edilemez bir depozito, parayı riske atar. Çözüm: depozitoyu 36. madde onayına bağlı hale getirin.
  4. Sonraki hisse değişikliklerini göz ardı etmek. Kontrolü yabancılara geçiren bir hisse devri veya faaliyet değişikliği, mevcut gayrimenkulü yeniden incelemeye açabilir. Çözüm: hisse yapısını değiştirmeden önce gayrimenkul portföyünü kontrol edin.
  5. Gerçek değerin altında bir fiyat beyan etmek. Tapuda düşük beyan, şirket için vergi riski oluşturur ve değerleme raporuyla çelişir. Çözüm: gerçek fiyatı beyan edin.

Akılda kalması gereken kural kısadır. Türkiye'de gayrimenkul alan yabancı sermayeli bir şirket, devirden önce gayrimenkulün işine hizmet ettiğini kanıtlamalıdır.

Özetle, yabancı bir yatırımcı olarak bir Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alımı yapabilirsiniz, ancak yabancı kontrolündeki bir şirketin valilikten 36. madde onayı alması gerekir, yalnızca kayıtlı faaliyetleri için alım yapabilir ve kişisel mülkiyetin ikamet ve vatandaşlık avantajlarından vazgeçer. Faaliyet gösteren bir işletme için şirket üzerinden alım genellikle iyi çalışır. Bir ev veya vatandaşlık yatırımı için kişisel mülkiyet normalde daha uygundur.

İstanbul'da Bir Avukatla Görüşün

Kendi durumunuzla ilgili tavsiye almak isterseniz, Karanfiloglu Hukuk Bürosu İstanbul'da, Türkiye genelinde yabancı ve Türk müşterilere hizmet veren kayıtlı bir hukuk bürosudur. Bize +90 532 659 35 11 numaralı telefon veya WhatsApp hattından, karanfiloglu.lawyer@gmail.com adresinden e-posta ile veya Merkez Mah. Hasat Sk. No:12, 34384 Şişli, İstanbul adresinden ziyaret ederek ulaşabilirsiniz. Durumunuzu görüşmek için bizimle iletişime geçin.

Sıkça Sorulan Sorular

Bir yabancı Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alabilir mi?

Evet, bir yabancı Türk şirketi üzerinden gayrimenkul alabilir, ancak yabancılar hisselerin yüzde 50'sini veya daha fazlasını elinde tutuyorsa ya da yönetimi kontrol ediyorsa, şirketin Tapu Kanunu'nun 36. maddesi kapsamında valilik onayı alması gerekir. Gayrimenkulün de şirketin ana sözleşmesindeki faaliyetler için gerekli olması gerekir.

Yabancı ortaklı bir Türk şirketinin gayrimenkul alması için izin gerekir mi?

Bir Türk şirketinin, yabancı ortaklar sermayesinin en az yarısını elinde tutuyorsa veya yöneticilerin çoğunluğunu atayabiliyor ya da görevden alabiliyorsa 36. madde izni alması gerekir. Çoğunluğu Türk sahipli ve Türkler tarafından yönetilen bir şirket bu prosedüre tabi olmadan gayrimenkul alır.

Yabancı bir şirket, Türk bir bağlı şirket olmadan Türkiye'de gayrimenkul alabilir mi?

Genellikle hayır: yurt dışında kurulmuş bir şirket, petrol, organize sanayi bölgesi veya turizm teşviki mevzuatı gibi özel bir kanunun izin verdiği hallerde Türkiye'de gayrimenkul alabilir. Diğer durumlarda olağan yol, 36. madde onayı için başvuran bir Türk bağlı şirketidir.

Şirketim benim oturmam için bir daire alabilir mi?

Yabancı kontrolündeki bir Türk şirketi, gayrimenkulün şirketin kayıtlı faaliyetlerine hizmet etmesi gerektiğinden, genellikle ortağının özel kullanımı için bir daire alamaz. Personel lojmanı veya kiralama ya da turizm faaliyetinde kullanılan bir mülk, faaliyet maddesine ve somut duruma bağlı olarak farklı değerlendirilebilir.

Türk şirketi üzerinden alınan gayrimenkul Türk vatandaşlığı için sayılır mı?

Hayır, bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla şirkete ait gayrimenkul, Türk vatandaşlığı için 400.000 ABD doları değerindeki gayrimenkul yoluna sayılmaz. Yatırımcının gayrimenkulü kişisel olarak elinde tutması ve tapudaki üç yıllık satmama taahhüdü dahil diğer koşulları karşılaması gerekir.

36. madde onayı ne kadar sürer?

Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla 36. madde kapsamındaki valilik onayı genellikle bir ila üç ay sürer. Askeri veya güvenlik bölgelerindeki mülkler, diğer makamlardan görüş gerektiği için daha uzun sürebilir.

Şirket gayrimenkulü faaliyetleri için kullanmayı bırakırsa ne olur?

Yabancı kontrolündeki bir şirket gayrimenkulünü kayıtlı faaliyetleri dışında kullanırsa, yetkililer kullanımı yeniden uyumlu hale getirmesini isteyebilir ve uyumsuzluğun sürmesi gayrimenkulün tasfiyesine yol açabilir. Kullanım veya faaliyet değişikliği önce bir avukatla değerlendirilmelidir.

Türkiye'de gayrimenkulü kişisel olarak mı yoksa şirket üzerinden mi almak daha iyidir?

Şirket üzerinden alım genellikle iş yerleri için uygundur, kişisel alım ise genellikle bir ev, kiralık yatırım veya vatandaşlık başvurusu için uygundur. Doğru seçim, gayrimenkulün kullanımına, ileride satıştaki vergi durumuna ve ikamet veya vatandaşlığa ihtiyacınız olup olmadığına bağlıdır.

Yazar Hakkında

Kaan Karanfiloğlu, Türkiye genelinde Türk ve uluslararası müşterilere hizmet veren İstanbul merkezli kayıtlı bir hukuk bürosu olan Karanfiloglu Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. İstanbul Barosu'na (Sic. No. 58270) ve Türkiye Barolar Birliği'ne (No. 133074) kayıtlı bir avukattır ve 2017'den beri Türkiye'de hukuk uygulamaktadır. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden (2016) lisans derecesine sahiptir ve müşterilerine Türkçe, İngilizce ve Fransızca dillerinde danışmanlık vermektedir; Rusça ve Çince konuşan müşterilere büroda bu dilleri anadili olarak bilen danışmanlar hizmet vermektedir.

Yasal Uyarı: Bu makale Türk hukuku hakkında genel bilgi sunmaktadır ve hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Kanunlar, yönetmelikler, resmi ücretler ve usuller zaman içinde değişebilir ve her durum farklıdır. Kendi özel durumunuzla ilgili tavsiye için lütfen yetkili bir avukata başvurun. Bu makaledeki bilgilere dayanarak hareket etmekten kaynaklanan herhangi bir zarar için sorumluluk kabul edilmemektedir.

Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

İlgili yayınlar

İletişimAraWhatsApp