Türkiye'de Mirasın Reddi: Süre ve İşlemler

Bir yakınınız borç bırakarak vefat ettiyse, ya da tereke sizin istemediğiniz bir yük haline geldiyse, Türk hukuku mirası reddetmenize imkan tanır. Türkiye'de mirasın reddi, ölenin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yapılan bir beyanla gerçekleşir ve genel süre, ölümü öğrendiğiniz tarihten itibaren üç aydır. Bu süreyi kaçırırsanız, ya da karar vermeden önce tereke mallarına kendi malınız gibi davranırsanız, borçlar dahil her şeyi kabul etmiş sayılırsınız.

Aşağıda Türkiye'de mirasın nasıl reddedileceğini, sürenin nasıl hesaplandığını, alternatiflerin ne olduğunu ve yurt dışındaki mirasçılar dahil olmak üzere mirasçıların en çok nerede hata yaptığını açıklıyoruz. Anlatılan kurallar, bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) hükümleridir.

Türkiye'de Mirasın Reddi Ne Anlama Gelir?

Türkiye'de mirasın reddi, mirasçı olmayacağınızı resmi olarak beyan etmeniz, böylece ne tereke mallarını ne de borçlarını üstlenmemeniz anlamına gelir. Türk hukuku külli intikal ilkesini benimser. Ölümle birlikte tereke, mirasçılara otomatik olarak ve bir bütün halinde geçer: banka bakiyeleri ve taşınmazlar, ama aynı zamanda krediler, kredi kartı borçları, vergi borçları ve ölenin imzaladığı kefaletler de dahildir. Mirası kabul eden mirasçılar, bu borçlardan kendi malvarlıklarıyla, diğer mirasçılarla birlikte şahsen sorumlu olur.

Reddetme, bu sorumluluktan çıkış yoludur. Türk Medeni Kanunu'nun 605. maddesi, hem yasal mirasçılara hem de vasiyetle atanan mirasçılara mirası reddetme hakkı tanır. Türkiye'de mirası reddetmek hep ya hep ya hiç mantığıyla işler. Daireyi tutup banka kredisini reddedemezsiniz. Beyan ayrıca şartsız olmalıdır: sadece bir kardeşin borçları ödemesi halinde geçerli olacak bir reddetme geçerli değildir.

Bir mirasçının dört seçeneği vardır ve reddetme bunlardan sadece biridir.

Türkiye'de Mirasın Reddi Süresi: Üç Ay

Türkiye'de mirasın reddi süresi, Türk Medeni Kanunu'nun 606. maddesi uyarınca üç aydır. Çocuklar, eş veya ebeveynler gibi yasal mirasçılar için süre, mirasçının ölümü öğrendiği tarihte başlar. Mirasçı olduğunuzu daha sonra öğrendiğinizi, örneğin daha yakın bir akraba önce reddettiği için, gösterebiliyorsanız süre o sonraki tarihten işlemeye başlar. Vasiyetle atanan mirasçılar için süre, mahkemenin vasiyeti resmen bildirdiği tarihte başlar.

Üç durum hesaplamayı değiştirir.

• Bir mirasçı süre içinde vefat ederse. 607. madde uyarınca, reddetme hakkı o mirasçının kendi mirasçılarına geçer. Onların süresi, mirasın kendilerine geçtiğini öğrendikleri tarihte başlar ve bir aydan az olamaz.
• Resmi defter talep edilirse. Mahkeme resmi defter hazırladığında, mirasçılara seçimlerini yapmaları için, defter kapandıktan sonra genellikle bir ay olan yeni bir süre verilir.
• Mahkeme süreyi uzatırsa. 615. madde, sulh hukuk mahkemesinin geçerli nedenlerle yasal süreleri uzatmasına veya yeni bir süre tanımasına izin verir. Bu, hakimin takdirine bağlıdır, bu yüzden üç ay dolmadan başvurun ve kanıt getirin.

Üç ay çok çabuk geçer. Cenaze düzenleyen ve bankalarla uğraşan bir aile, fark etmeden Türkiye'de mirasın reddi süresinin yarısını kaybedebilir. Mirasçılara genellikle ilk birkaç hafta içinde karar vermelerini ve bu süre boyunca tereke mallarına dokunmamalarını öneriyoruz.

Türkiye'de Mirasın Reddi Nasıl Yapılır, Adım Adım

Reddetmek için, ölenin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine yazılı veya sözlü bir beyanda bulunursunuz ve 608. madde gereği mahkeme bunu kayda geçirir. İşlem davasız yargı işidir. Karşı taraf yoktur ve açık bir dosyada genellikle duruşma yapılmaz.

1. Mirasçıları belirleyin. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden bir nüfus kayıt örneği alın. Noterden veya mahkemeden alınan bir mirasçılık belgesi yardımcı olur ama her zaman gerekli değildir.
2. Mal varlığını ve borçları kontrol edin. Bankalara, tapu müdürlüğüne, vergi dairesine ve icra müdürlüklerine sorgu yapın. Tablo belirsiz kalırsa önce resmi defter tutulmasını değerlendirin.
3. Yetkili mahkemeyi belirleyin. Bu, ölenin Türkiye'deki son yerleşim yerinin sulh hukuk mahkemesidir. Ölenin Türkiye'de yerleşim yeri yoksa, genellikle tereke mallarının bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.
4. Dilekçeyi hazırlayın. Dilekçede kimliğiniz, ölenin kimliği ve ölüm tarihi, akrabalık ilişkiniz ve mirası şartsız olarak reddettiğinize dair bir beyan belirtilir.
5. Beyanı sunun. Siz veya avukatınız bunu mahkeme kalemine sunar, ya da UYAP sistemi üzerinden elektronik olarak gönderir ve mahkeme harçlarını ödersiniz.
6. Kararı alın. Hakim, beyanın süresinde ve doğru şekilde yapıldığını kontrol eder ve ret siciline kaydedilmesine karar verir.
7. Kararı kullanın. Ölenin borçları nedeniyle sizinle iletişime geçen bankalara, alacaklılara veya icra müdürlüklerine kararın onaylı bir örneğini verin.

Türkiye'de mirasın nasıl reddedileceğini bilmek işin yalnızca yarısıdır. Mahkemenin beyanınızı kaydetmesi, bunun geçerliliğini kesin olarak çözmez ve bir alacaklı daha sonra ayrı bir davada, terekeyi zaten kabul etmiş olduğunuzu ileri sürebilir. Başvuru öncesi davranışlarınız, başvurunun kendisi kadar önemlidir.

Mirasın Reddi İçin Gerekli Belgeler

• Kimlik kartınız, veya noter onaylı Türkçe tercümeli pasaportunuz
• Ölüm belgesi veya ölüm tarihini gösteren bir nüfus kayıt örneği
• Ölenle akrabalığınızı kanıtlayan bir belge, genellikle nüfus kayıt örneği
• Düzenlenmişse mirasçılık belgesi
• Bir vasiyetname varsa, mahkemenin vasiyete ilişkin bildirimi
• Bir avukat sizin adınıza başvuruyorsa, mirası reddetme yetkisini açıkça içeren bir vekaletname
• Yabancı belgeler için apostil veya konsolosluk tasdiki ile yeminli Türkçe tercüme

Vekaletname konusunda dikkatli olunmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 74. maddesi uyarınca, mirasın reddi, bir temsilcinin ancak açık ve özel yetkiyle yapabileceği işlemler arasındadır. Bunu belirtmeyen genel bir dava vekaletnamesi yeterli değildir.

Yurt Dışından Mirasın Reddi

Yurt dışından mirasın reddi, beyanın süresi içinde yetkili Türk mahkemesine ulaşması koşuluyla, Türkiye'ye gelmeden de mümkündür. İstanbul'da danıştığımız mirasçıların çoğu Avrupa'da, Körfez bölgesinde veya Asya'da yaşıyor ve genellikle izlenen yol, Türkiye'deki bir avukata vekalet vermektir.

Vekaletnameyi bir Türk konsolosluğunda veya yerel bir noterde imzalayabilir, ardından apostil (Apostil Sözleşmesi dışındaki ülkeler için konsolosluk tasdiki) ve yeminli tercüman tarafından Türkçeye çeviri yaptırabilirsiniz. Bunun için zaman ayırın. Ülkeye bağlı olarak apostil ve tercüme bir hafta veya daha fazla sürebilir.

Yabancı mirasçılar ayrıca hangi hukukun uygulanacağını sorar. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk Kanunu'nun 20. maddesi uyarınca, miras genel olarak ölenin tabiiyetindeki devletin hukukuna tabidir, ancak Türkiye'deki taşınmazlar Türk hukukuna tabidir. Yabancı bir vatandaş Türkiye'de bir daireye sahip olarak vefat ederse, o taşınmaz için genellikle Türk ret kuralları uygulanır, terekenin kalanı ise başka bir ülkenin hukukuna tabi olabilir. Yurt dışından mirasın reddi bu nedenle iki farklı süreli iki ayrı işlem anlamına gelebilir.

Reddetmenin, resmi defterin veya tasfiye talebinin durumunuza uygun olup olmadığı, terekenin neyi barındırdığına, neye borçlu olduğuna, nerede bulunduğuna ve sonraki mirasçıların kim olduğuna bağlıdır; bir avukat bunu kısa bir danışmada değerlendirebilir.

Türkiye'de Mirasın Süreden Sonra Reddi: Borca Batık Terekeler

Üç ay geçtikten sonra Türkiye'de mirası reddetmek, önemli bir durumda hala mümkündür: ölenin ölüm anında açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması. Türk Medeni Kanunu'nun 605/2. maddesi, ölüm tarihinde ödeme güçsüzlüğü açıkça belli olan veya resmen belirlenmiş bir kişinin terekesinin reddedilmiş sayılacağını öngörür. Buna hükmen ret denir.

Hükmen ret, üç aylık süreye bağlı değildir. Mirasçı, tereke alacaklılarına karşı bir tespit davası açabilir, veya bir alacaklı dava açtığında ya da icra başlattığında ödeme güçsüzlüğünü savunma olarak ileri sürebilir. İspat yükü mirasçıya aittir, genellikle banka kayıtları, icra dosyaları ve ölüm tarihindeki mal varlığı değeri üzerinden. Sadece hafifçe borçlu olan bir tereke bu şartı karşılamayabilir.

Bu yol daha uzun ve ispatı daha zordur. Süre henüz açıkken, olağan bir beyan daha güvenli bir seçimdir.

Mirası Reddettikten Sonra Ne Olur?

Geçerli bir reddetmenin ardından, ölenden önce vefat etmiş gibi kabul edilirsiniz ve payınız, sizin yerinize mirasçı olacak kişilere geçer (611. madde). Çoğu zaman bu, kendi çocuklarınızın mirasçı olması anlamına gelir. Onların da kendi üç aylık süreleri başlar ve tereke borçluysa genellikle onların da reddetmesi gerekir. Bir ebeveyn küçük bir çocuk adına reddettiğinde, ebeveyn ile çocuğun menfaatleri çatışabileceği için mahkeme bir kayyım atanmasını isteyebilir.

En yakın tüm yasal mirasçılar reddederse, sulh hukuk mahkemesi terekenin iflas hükümlerine göre tasfiye edilmesine karar verir (612. madde). Alacaklılar terekeden ödenir ve kalan varsa, mirasçılara reddetmemiş gibi dağıtılır.

Reddetme her şeyi silmez. İki sınırlama geçerlidir:

• 618. madde uyarınca, borca batık bir terekeyi reddeden mirasçılar, ölümden önceki beş yıl içinde ölenden aldıkları ve paylaşıma eklenmesi gereken menfaatlerin değeri kadar alacaklılara karşı sorumlu olabilir.
• 617. madde uyarınca, kendi borçlarını ödeyemeyen bir mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla reddederse, bu alacaklılar reddetmeye altı ay içinde itiraz edebilir.

Bir kez kaydedildikten sonra, mirasçı fikrini değiştirdiği için, örneğin sonradan bir mal varlığı keşfettiği için, bir reddetme genellikle geri alınamaz.

Türkiye'de Mirasın Reddinde Sık Yapılan Hatalar

Türkiye'de mirasın reddinde en sık yapılan hatalar, kabul sayılan davranışlar ve evraklar nedeniyle kaçırılan sürelerdir. 610. madde uyarınca, olağan yönetimi aşan şekilde terekeye el koyan veya tereke mallarını gizleyen ya da alan bir mirasçı, reddetme hakkını kaybeder.

• Ölenin parasını kullanmak. Hesaptan para çekmek, kira tahsil etmek veya kendi faturalarınızı ölenin hesabından ödemek kabul olarak değerlendirilebilir. Çözüm: karar verene kadar hesaplara dokunmayın, cenaze masraflarını bile önce bir avukatla konuşun.
• Mal varlığını satmak veya devretmek. Aracı satmak veya tapuda taşınmazı devretmek açık bir kabul işlemidir. Çözüm: sadece mal varlığını korumak için gerekli adımları atın.
• Başlangıç tarihini yanlış hesaplamak. Yurt dışındaki mirasçılar genellikle sürenin, evraklar Türkiye'den ulaştığında başladığını düşünür. Süre genellikle ölümü öğrendiğiniz tarihte başlar. Çözüm: o tarihten itibaren sayın ve size ne zaman bildirildiğinin kanıtını saklayın.
• Hatalı bir vekaletname. Reddetme için açık yetkinin veya apostilin eksik olması haftalar kaybettirebilir. Çözüm: imzalamadan önce metni Türkiye'de kontrol ettirin.
• Sonraki mirasçıları unutmak. Ebeveynler reddettiğinde, çocukları sıkça aynı borcu miras alır. Çözüm: tüm aile hattı için beyanları birlikte planlayın.

Sadece bir mirasçılık belgesi almak genellikle kabul sayılmaz. Karanfiloglu Hukuk Bürosu olarak uygulamamızda en sık gördüğümüz sorun, sürenin kendisi değil, ölümden sonraki ilk haftalarda yapılan, bir alacaklının sonradan kabul olarak sunduğu, ölenin hesabından para çekmek gibi bir işlemdir.

Reddetme Ne Kadar Sürer ve Maliyeti Nedir?

Açık bir reddetme, Türk mahkemeleri önündeki daha hızlı işlemlerden biridir. Bu makalenin yazıldığı tarih itibarıyla, tipik aşamalar şöyledir:

• Türkiye'de evrak toplama: genellikle birkaç gün.
• Yurt dışından vekaletname, apostil ve tercüme dahil: çoğunlukla bir ile üç hafta.
• Başvuru ve mahkeme kararı: başvuru bir gün sürer; karar genellikle mahkemenin iş yüküne bağlı olarak birkaç günden birkaç haftaya kadar çıkar.
• Talep edilirse resmi defter: çoğunlukla birkaç haftadan birkaç aya kadar.
• Hükmen ret davası: genellikle birkaç ay veya daha uzun.

Maliyetler iki grupta toplanır. Resmi giderler, yıllık tarifeyle belirlenen ve bir beyan için genellikle makul olan mahkeme harçlarıdır. Diğer giderler, yurt dışından gelen belgeler için noter, apostil ve yeminli tercüme ile temsil edilmeniz halinde avukat ücretini kapsar. Resmi ücretler her yıl değiştiğinden, başvuru öncesinde güncel tutarları bir avukatla doğrulayın.

Türkiye'de mirasın reddi, erken hareket ederseniz basit bir başvurudur: üç ay içinde, önce tereke mallarına dokunmadan, sulh hukuk mahkemesine yapılan şartsız bir beyan. Borçları kontrol edin, reddetme, defter ve tasfiye arasında seçim yapın ve sizden sonra gelecek mirasçıları planlayın.

İstanbul'da Bir Avukatla Görüşün

Kendi durumunuz hakkında tavsiye almak isterseniz, Karanfiloglu Hukuk Bürosu, Türkiye genelinde yabancı ve Türk müşterilere hizmet veren İstanbul merkezli kayıtlı bir hukuk bürosudur. Bize telefon veya WhatsApp üzerinden +90 532 659 35 11 numarasından, e-posta ile karanfiloglu.lawyer@gmail.com adresinden ulaşabilir, ya da Merkez Mah. Hasat Sk. No:12, 34384 Şişli, İstanbul adresinde bizi ziyaret edebilirsiniz. Durumunuzu görüşmek için bizimle iletişime geçin.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'de mirasın reddi için süre nedir?

Türkiye'de mirasın reddi süresi üç aydır ve yasal mirasçı için ölümü öğrendiği tarihten, vasiyetle atanan mirasçı için ise mahkemenin bildiriminden itibaren hesaplanır. Sulh hukuk mahkemesi geçerli nedenlerle süreyi uzatabilir ve mirasçı olduğunuzu daha sonra öğrendiyseniz süre o sonraki tarihten işler.

Borçları reddedip malı tutabilir miyim?

Hayır, reddetme terekenin tamamını, mal varlığı ve borçları birlikte kapsar. Her şeyden vazgeçmeden riskinizi sınırlamak isterseniz, duruma bağlı olarak resmi defter veya resmi tasfiye talebi daha uygun olabilir.

Yurt dışında yaşıyorsam Türkiye'de mirası reddedebilir miyim?

Evet, mirası reddetme yetkisini açıkça içeren bir vekaletnameyle Türkiye'deki bir avukat aracılığıyla yurt dışından reddedebilirsiniz. Vekaletname bir Türk konsolosluğunda veya yerel bir noterde apostil ve yeminli Türkçe tercüme ile imzalanır ve beyanın süresi içinde mahkemeye ulaşması gerekir.

Üç aylık süreyi kaçırırsam ne olur?

Süreyi kaçırırsanız, genellikle borçları dahil mirası kabul etmiş sayılırsınız. Başlıca istisna, ölenin ölüm anında açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olduğu hükmen rettir; bunu bir dava yoluyla kanıtlayabilir veya alacaklılara karşı savunma olarak ileri sürebilirsiniz.

Reddedersem çocuklarım borçları miras alır mı?

Çoğu zaman evet, çünkü payınız sizin yerinize mirasçı olacak kişilere, genellikle altsoyunuza geçer. Onların da kendi reddetme süreleri vardır, bu yüzden aileler genellikle her nesil için beyanları birlikte planlar.

Bir reddetme daha sonra iptal edilebilir mi?

Kayıtlı bir reddetme, sadece fikir değiştirdiğiniz için genellikle geri alınamaz. Ancak, kendilerine borç ödememek için reddeden bir mirasçının alacaklıları, Türk Medeni Kanunu'nun 617. maddesi uyarınca reddetmeye altı ay içinde itiraz edebilir.

Cenaze masraflarını ölenin hesabından ödemek kabul sayılır mı?

Sayılabilir, ve bu, tutara ve koşullara bağlı olan gri bir alandır. Makul cenaze masrafları bazen diğer para çekimlerinden farklı değerlendirilir, ama herhangi bir tereke parasını kullanmadan önce tavsiye almak daha güvenlidir.

Yazar Hakkında

Kaan Karanfiloğlu, Türkiye genelinde Türk ve uluslararası müşterilere hizmet veren İstanbul merkezli kayıtlı bir hukuk bürosu olan Karanfiloglu Hukuk Bürosu'nun kurucusudur. İstanbul Barosu'na (Sicil No. 58270) ve Türkiye Barolar Birliği'ne (No. 133074) kayıtlı bir avukattır ve 2017 yılından itibaren Türkiye'de hukuk pratiği yapmaktadır. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden (2016) lisans derecesine sahiptir ve müşterilerine Türkçe, İngilizce ve Fransızca dillerinde danışmanlık yapar; Rusça ve Çince konuşan müşteriler ise büroda ana dili konuşan danışmanlar tarafından hizmet alır.

Uyarı: Bu makale Türk hukuku hakkında genel bilgi vermektedir ve hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Kanunlar, düzenlemeler, resmi ücretler ve usuller zaman içinde değişir ve her durum farklıdır. Kendi özel durumunuz için lütfen yetkili bir avukata danışın. Bu makaledeki bilgilere güvenilerek ortaya çıkabilecek herhangi bir zarar için sorumluluk kabul edilmemektedir.